Một nghiên cứu của Đại học Stanford chỉ ra rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay thế nhanh chóng nhóm lao động trẻ mới vào nghề, đặc biệt trong các lĩnh vực văn phòng sơ cấp. Trong khi đó, những công việc đòi hỏi kinh nghiệm và tri thức ngầm vẫn giữ được vị thế ổn định.
- Philippines: 113.000 người xuống đường vì tham nhũng
- Tảng đá huyền bí ở Úc: Bí mật dưới lòng đất chưa được giải mã
- Hiện có bao nhiêu nước công nhận Nhà nước Palestine?
Lao động trẻ từ 22–25 tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề
Nghiên cứu của các học giả Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar và Ruyu Chen dựa trên dữ liệu từ hệ thống trả lương của ADP – đơn vị quản trị nhân sự lớn nhất Hoa Kỳ, bao quát hàng triệu lao động. Kết quả cho thấy nhóm lao động trẻ tuổi từ 22–25 đang bị AI thay thế với tốc độ nhanh hơn nhiều so với các nhóm tuổi khác.
Trong các ngành nghề dễ bị AI xâm nhập như kỹ sư phần mềm, dịch vụ khách hàng và kế toán, tỷ lệ việc làm của nhóm này đã giảm tới 13% kể từ cuối năm 2022. Ngược lại, lao động có kinh nghiệm lâu năm vẫn giữ được vị trí ổn định, thậm chí còn gia tăng nhờ vốn “tri thức ngầm” tích lũy qua nhiều năm – yếu tố mà AI khó lòng thay thế.
Các chuyên gia cảnh báo đây là một xu hướng đáng lo ngại, bởi nhóm lao động trẻ vốn là lực lượng chủ lực bổ sung cho thị trường việc làm. Nếu tình trạng này kéo dài, sự mất cân đối trong phân bổ nhân lực có thể gây tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế dài hạn.
Sự dịch chuyển trong từng ngành nghề và thách thức an ninh việc làm
Theo nghiên cứu, lập trình phần mềm và dịch vụ khách hàng là những ngành chịu ảnh hưởng nhiều nhất, khi AI có khả năng tự động hóa các quy trình dựa trên “tri thức mã hóa”. Trong khi đó, các ngành chăm sóc y tế, đặc biệt là điều dưỡng, chăm sóc tâm thần và dịch vụ y tế tại nhà, vẫn ổn định hoặc tăng trưởng do đặc thù cần nhiều kỹ năng thực tiễn và yếu tố con người.
Số liệu thị trường lao động Mỹ cho thấy chỉ riêng tháng 7/2025 đã có hơn 62.000 vụ cắt giảm nhân sự, tăng 140% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, hơn 10.000 trường hợp được quy trực tiếp cho AI. Điều này phản ánh rõ sự dịch chuyển mạnh mẽ khi công nghệ ngày càng được áp dụng sâu rộng.
Ông Sam Altman, Giám đốc OpenAI, thừa nhận rằng một số lĩnh vực như chăm sóc khách hàng gần như đã biến mất do AI. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng AI chỉ hỗ trợ trong chẩn đoán y tế, chứ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của bác sĩ. Nhận định này củng cố niềm tin rằng những ngành nghề đòi hỏi sự gắn kết con người và phán đoán kinh nghiệm vẫn còn nhiều dư địa phát triển.
Tương lai thị trường lao động: Mất mát tạm thời hay cơ hội mới?
Báo cáo của Goldman Sachs cho rằng AI có thể thay thế khoảng 6–7% lực lượng lao động Mỹ, nhưng tác động này có thể chỉ mang tính tạm thời. Lịch sử từng chứng minh rằng sự phát triển công nghệ không chỉ xóa bỏ công việc cũ mà còn tạo ra nhiều ngành nghề hoàn toàn mới. Thực tế, 60% công việc ngày nay chưa từng tồn tại vào năm 1940.
Theo Goldman, những nghề có nguy cơ cao bị thay thế gồm lập trình viên, kế toán, nhân viên hành chính, biên tập viên và chuyên viên tín dụng. Trong khi đó, các nghề ít rủi ro hơn là kiểm soát không lưu, bác sĩ, dược sĩ hay nhiếp ảnh gia. Điều này cho thấy sự phân tầng rõ rệt trong bức tranh việc làm tương lai.
Đối với lao động trẻ, thách thức không chỉ nằm ở việc bị AI thay thế, mà còn ở yêu cầu phải liên tục nâng cấp kỹ năng. Nếu thích ứng tốt, họ có thể nắm bắt cơ hội trong các lĩnh vực mới nổi, từ phát triển AI, quản trị dữ liệu, đến các ngành dịch vụ sáng tạo gắn với yếu tố con người. Đây có thể chính là “cú hích” để tái cấu trúc lại thị trường lao động theo hướng bền vững hơn.
Theo: Khai Mở
