Trong những ngày đầu năm 2026, Mỹ liên tiếp có những động thái gây chấn động thị trường dầu hỏa toàn cầu. Từ can thiệp Venezuela đến áp lực với Iran, Washington đang dùng năng lượng như một công cụ chiến lược, vừa phục vụ mục tiêu đối nội, vừa tạo lợi thế trước các cường quốc như Trung Quốc.
- Trump tạm hoãn hành động quân sự với Iran giữa lúc thăm dò thông điệp từ Tehran
- Campuchia cam kết loại bỏ lừa đảo trực tuyến sau vụ bắt giữ ông trùm Chen Zhi
- Ukraine bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng mới, thúc đẩy cải cách công nghệ quân sự
Dầu hỏa: Công cụ quyền lực của Washington
Những ngày đầu năm 2026, Mỹ trở thành tâm điểm biến động của thị trường dầu hỏa thế giới. Can thiệp quân sự tại Venezuela, cảnh báo Iran và tạm giữ tàu dầu Nga cho thấy Washington đang biến năng lượng thành đòn bẩy chiến lược. Dầu mỏ không còn là chỉ một mặt hàng kinh tế mà đã trở thành công cụ địa chính trị, phục vụ cả mục tiêu trong nước và đối ngoại của Tổng thống Donald Trump.
Ngay sau chiến dịch quân sự, Nhà Trắng thông báo chính quyền mới tại Caracas đã chuyển giao từ 30 đến 50 triệu thùng dầu cho Mỹ, đồng thời giành quyền kiểm soát gần như toàn bộ hoạt động xuất khẩu của Venezuela. Washington tuyên bố sẽ tiếp tục cung cấp dầu cho Trung Quốc, nhưng theo điều kiện và khung thời gian do Mỹ quyết định.
Các chuyên gia nhận định, dầu hỏa là một trong những lý do quan trọng thúc đẩy Washington can thiệp, bên cạnh vấn đề ma túy, nhập cư và quan hệ Caracas với Trung Quốc, Iran. Tuy nhiên, các tập đoàn dầu khí Mỹ – vốn là doanh nghiệp tư nhân – không nhất thiết phải tuân theo chỉ thị trực tiếp của tổng thống mà sẽ cân nhắc ổn định chính trị và khả năng sinh lời trước khi đầu tư.
Động cơ đối nội: Trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ
Một trong những mục tiêu quan trọng của chiến lược dầu hỏa Mỹ là ổn định giá năng lượng trong nước. Theo The Wall Street Journal, Tổng thống Trump muốn duy trì mức giá dầu quanh 50 USD/thùng, thay vì 60–65 USD/thùng. Mức giá này giúp giảm chi phí sinh hoạt, tạo hiệu ứng tích cực đối với cử tri Mỹ, đặc biệt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026.
Trong năm qua, giá xăng tại Mỹ đã giảm khoảng 8%, đồng thời vẫn đảm bảo lợi nhuận cho các nhà sản xuất dầu mỏ trong nước. Đây là cách Washington vừa ổn định thị trường nội địa, vừa củng cố cơ hội chính trị cho Tổng thống Trump. Ngoài ra, động thái kêu gọi các tập đoàn dầu khí Mỹ đầu tư vào Venezuela cũng nhằm mở rộng quyền kiểm soát nguồn năng lượng chiến lược tại khu vực Nam Mỹ.
Chuyên gia Francis Perrin (Viện IRIS, Pháp) nhận định rằng dầu hỏa không phải là yếu tố duy nhất, nhưng là một chìa khóa quan trọng trong quyết định can thiệp Venezuela. Việc đảm bảo nguồn cung, kiểm soát xuất khẩu và duy trì lợi nhuận là những điều kiện bắt buộc để các tập đoàn dầu khí Mỹ đồng thuận.
Venezuela và mục tiêu đối ngoại: Trung Quốc – Nga
Washington giành quyền quyết định lượng dầu xuất khẩu, khách hàng và giá bán từ tay Caracas, tạo ra thỏa thuận bất cân xứng với Venezuela. Điều này đồng nghĩa Venezuela không còn khả năng áp dụng chính sách giá ưu đãi cho Cuba hay Trung Quốc. Dầu hỏa của Venezuela trở thành một phần trong chiến lược kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại Mỹ Latinh.
Tương tự, vụ Hải quân Mỹ tạm giữ tàu dầu Nga từng gây lo ngại về khả năng đối đầu trực tiếp. Tuy nhiên, phản ứng kín đáo từ Matxcơva cho thấy Nga chưa muốn leo thang, dù từ lâu dầu mỏ và bán vũ khí vẫn là trục quan hệ quan trọng giữa Nga và Venezuela nhằm thách thức Washington.
Với Iran, lo ngại về khả năng can thiệp quân sự khiến thị trường thận trọng hơn. Năm 2025, sản lượng dầu Iran dưới 3,5 triệu thùng/ngày, gần một nửa xuất khẩu sang Trung Quốc – khách hàng trung thành và lớn nhất. Bất kỳ biến động nào tại Iran đều có thể tác động đáng kể tới cán cân cung – cầu toàn cầu.
Dầu hỏa và xung đột: Khi địa chính trị và tài nguyên hòa làm một
Các chuyên gia cho rằng dầu mỏ và chiến tranh luôn gắn chặt: lúc là nguyên nhân, lúc là động lực, khi thì yếu tố nuôi dưỡng xung đột. Từ chiến sự Ukraina đến Venezuela, năng lượng đều là phần quan trọng trong các toan tính quyền lực.
Trong thời đại số, nhu cầu đối với các tài nguyên “thực” như dầu hỏa và khoáng sản chiến lược ngày càng cấp thiết. Địa chính trị và tài nguyên thiên nhiên trở thành yếu tố gắn chặt. Dầu mỏ là trung tâm bàn cờ năng lượng, khoáng sản chiến lược quyết định tương lai công nghiệp quốc phòng, công nghệ số và năng lượng sạch.
Ba biến cố lớn đầu năm 2026 – can thiệp Venezuela, bắt giữ tàu dầu Nga, căng thẳng Iran – được xem là dấu hiệu cảnh báo về các tranh chấp tài nguyên trên toàn cầu, kể cả ở những khu vực nhạy cảm như Biển Đông.
Theo: Khai Mở
