Từ 01/10, nhiều chính sách mới cùng có hiệu lực, đáng chú ý là cơ chế thu phí giảm ùn tắc, hạn chế xe cá nhân tại trung tâm đô thị, tăng chuẩn trợ giúp xã hội và xử lý tin giả trên VNeID.
- Kéo bạn gái mang thai vận chuyển ma túy, lĩnh án chung thân
- Phán quyết với cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến
- Người đàn ông mặc áo giáp tự chế, dùng dao đâm công an ở Thái Nguyên
Luật Phát triển đô thị 2026 (số 18/2026/QH16) được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8 với 465/474 phiếu tán thành, có hiệu lực từ 01/10. Luật trao HĐND các thành phố trực thuộc Trung ương quyền ban hành phí giảm ùn tắc giao thông và hạn chế phương tiện cá nhân vào khu vực trung tâm. Hà Nội đang đi đầu khi trình HĐND dự thảo nghị quyết thu phí phương tiện cơ giới tại khu vực có nguy cơ ùn tắc, cùng với chính sách hạn chế xe cá nhân. Cũng từ 1/10, Nghị quyết 24/2026/QH16 về thí điểm chế định luật sư công được áp dụng tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành đến hết tháng 9/2028.
Đề xuất thu phí phương tiện vào khu vực nội đô Hà Nội không phải ý tưởng mới. Từ năm 2017, thành phố từng xây dựng đề án nhưng gặp vướng mắc về cơ sở pháp lý nên việc triển khai chưa được đẩy mạnh. Với Luật Phát triển đô thị 2026, cơ chế này được luật hóa, tạo căn cứ để UBND thành phố kiểm soát phương tiện dựa trên mức độ gây ùn tắc và khả năng đáp ứng của hạ tầng hiện hữu. Đây là thay đổi đáng chú ý trong cách các đô thị lớn xử lý áp lực giao thông khi lượng phương tiện cá nhân ngày càng lớn.
Cùng thời điểm, chế định luật sư công được thí điểm sau khi cơ quan soạn thảo chỉ ra thực trạng số vụ tố tụng hành chính liên quan cơ quan nhà nước tăng nhanh, trong khi nhiều đơn vị còn thiếu nhân lực pháp lý chuyên nghiệp. Đội ngũ luật sư công gồm cán bộ, công chức, sĩ quan quân đội, công an được cấp chứng chỉ hành nghề. Mô hình này được thí điểm trong hai năm tại các bộ Quốc phòng, Công an, Tư pháp cùng 10 tỉnh, thành lớn. Mục tiêu là hình thành lực lượng pháp lý chuyên nghiệp ngay trong bộ máy nhà nước.
Từ giao thông, pháp lý đến chính sách an sinh
Ở lĩnh vực an sinh, Nghị định 335/2026 thay thế quy định áp dụng từ năm 2021, nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng. Mức chuẩn này được tính ngược hiệu lực từ 01/7, dù nghị định chính thức thi hành từ 5/10. Theo quy định mới, một người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không nơi nương tựa, có thể nhận mức trợ cấp tới 1,62 triệu đồng/tháng. Đây là thay đổi được đặt trong bối cảnh người dân đã chờ khoảng 5 năm kể từ lần điều chỉnh mức chuẩn gần nhất.
Trong khi đó, trước tình trạng tin giả lan truyền nhanh trên mạng xã hội, Chính phủ ban hành Nghị định 328/2026, lần đầu đặt ra quy trình gắn nhãn thông tin sai sự thật trong vòng 24 giờ. Người dân cũng có thể tố giác tin giả trên ứng dụng VNeID. Cùng với cơ chế thu phí giao thông, luật sư công và mức trợ giúp xã hội mới, quy định về thông tin sai sự thật tạo thêm một thay đổi trực tiếp trong đời sống từ tháng 10.
(Ảnh minh họa: THM)
Với chính sách phí ùn tắc, nhóm tư vấn của Trường Đại học Giao thông Vận tải từng ước tính biện pháp này có thể giảm khoảng 20% lưu lượng xe vào khu vực thu phí. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại nếu giao thông công cộng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, người dân vẫn phải sử dụng phương tiện cá nhân và phát sinh thêm chi phí. Với luật sư công, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết mục tiêu là từng bước xây dựng đội ngũ chuyên nghiệp trong bộ máy nhà nước, nhưng thời gian thí điểm 2 năm cũng đặt ra bài toán nhân lực.
Những chính sách mới từ tháng 10 vì thế tác động đến nhiều mặt của đời sống, từ cách đi lại trong đô thị, tổ chức công tác pháp lý đến mức hỗ trợ cho người yếu thế và xử lý thông tin sai sự thật. Hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở việc văn bản có hiệu lực đúng thời điểm, mà còn phụ thuộc vào cách từng chính sách được triển khai trong thực tế. Người dân sẽ là những người cảm nhận rõ nhất sự thay đổi ấy qua từng khoản phí, mức trợ cấp và thủ tục cụ thể.
Đỗ Vân (tổng hợp)
