THANH HÓA – Vụ án buôn bán kim cương lậu xuyên quốc gia do Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đã kéo theo nghi vấn về tổ chức kiểm định thứ ba tham gia chứng nhận chất lượng, khiến cơ chế giám sát các đơn vị kiểm định xã hội hóa trở thành vấn đề cần xem xét lại.
- Cứu sống cụ ông 80 tuổi u tụy lớn tại Thanh Hóa
- Tìm thấy thi thể bé trai mất tích 5 ngày dưới suối ở Thái Nguyên
- Chính phủ ban hành nghị định miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông toàn quốc
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đang khởi tố nhiều bị can về các tội liên quan đến nhập khẩu, chế tác và buôn bán vàng bạc đá quý của một doanh nghiệp lớn trên địa bàn. Điểm đáng chú ý là vụ án có sự xuất hiện của một đơn vị kiểm định bên thứ ba, bị cáo buộc tiếp tay gây thiệt hại cho người mua.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường – Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội – cho rằng đây là vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng. Ông nhìn nhận xã hội hóa kiểm định là xu hướng phù hợp kinh tế thị trường, nhưng vụ việc này cho thấy cơ chế kiểm soát còn những khoảng trống cần lấp.
Luật sư Đặng Văn Cường chỉ ra bốn điểm yếu cụ thể. Hậu kiểm chưa thường xuyên và hiệu quả là vấn đề đầu tiên. Kế đến là cơ chế phòng ngừa xung đột lợi ích còn lỏng lẻo, đặc biệt khi đơn vị kiểm định phụ thuộc tài chính vào khách hàng lớn. Dữ liệu kiểm định thiếu minh bạch khiến người tiêu dùng không thể kiểm chứng lịch sử chứng thư hay tiêu chuẩn áp dụng. Cuối cùng, trách nhiệm giải trình khi xảy ra sai sót chưa được thực thi đầy đủ.
Về hướng xử lý, ông Cường cho rằng cần “chuyển mạnh từ tiền kiểm sang quản lý dựa trên rủi ro nhưng phải tăng cường hậu kiểm.” Điều kiện thành lập và duy trì hoạt động của tổ chức kiểm định phải được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là năng lực chuyên môn, trang thiết bị và đạo đức nghề nghiệp của kiểm định viên.
Khi kết quả kiểm định không trung thực gây thiệt hại, các đơn vị liên quan có thể đối mặt đồng thời ba tầng trách nhiệm pháp lý. Trách nhiệm dân sự yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại theo Bộ luật Dân sự năm 2015. Trách nhiệm hành chính có thể dẫn đến đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép. Trách nhiệm hình sự áp dụng nếu hành vi đáp ứng đủ cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự năm 2015, bao gồm các tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, buôn bán hàng giả hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Luật sư Cường nhìn nhận hệ thống chế tài hiện hành tương đối đầy đủ, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện theo ba hướng: tăng trách nhiệm cá nhân kiểm định viên, nâng mức bồi thường tương xứng thiệt hại thực tế, và bắt buộc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp ở các lĩnh vực kiểm định rủi ro cao. Người mua sản phẩm bị làm giả nguồn gốc trong vụ này có quyền yêu cầu bị can bồi thường thiệt hại trực tiếp trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.
Lê Toan (tổng hợp)
