Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chấm dứt đào tạo sư phạm tại các trường không chuyên sư phạm, đồng thời tập trung nguồn lực xây dựng một số đại học sư phạm trọng điểm. Yêu cầu được đưa ra trong bối cảnh cả nước vẫn thiếu hơn 100.000 giáo viên, tạo ra bài toán khó: vừa nâng chất lượng đào tạo, vừa nhanh chóng bổ sung nhân lực cho các trường học.
- Ông Tập nhắc “bẫy Thucydides” tại Nhà Trắng
- Quay vòng 861 tờ khai hải quan để chuyển lậu hơn 12.000 tỉ đồng
- Lương tối thiểu dự kiến tăng lên 5,7 triệu đồng/tháng từ năm 2027
Kết luận được nêu tại Thông báo số 500/TB-VPCP, truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu sau cuộc họp về giải pháp giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên gắn với nâng chất lượng đào tạo sư phạm. Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, tập trung nguồn lực cho một số trường sư phạm trọng điểm, phát triển đồng thời đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Các địa phương phải khắc phục tình trạng thiếu giáo viên do nguyên nhân chủ quan trong năm học 2026-2027.
Câu chuyện mạng lưới trường sư phạm “phình to nhưng yếu” đã được đặt ra trong nhiều năm. Hiện cả nước có 103 cơ sở đào tạo giáo viên, gồm 65 trường đại học, 20 trường cao đẳng sư phạm và 18 trường cao đẳng đa ngành. Mạng lưới này phân bố chưa đồng đều, trong khi nhiều cơ sở thiếu giảng viên trình độ cao. Theo quy hoạch được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt, hệ thống dự kiến tinh gọn còn khoảng 48-50 cơ sở, quy mô 180.000-200.000 người học, khoảng 85% ở trình độ đại học; sau năm 2030 dự kiến không còn trường cao đẳng sư phạm độc lập.
Theo định hướng mới, việc tinh gọn mạng lưới không chỉ nhằm giảm số lượng cơ sở đào tạo mà còn gắn với chuẩn hóa chương trình và đổi mới tuyển sinh. Các trường được yêu cầu chú trọng đánh giá năng lực nghề nghiệp và tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào. Cách tiếp cận này đặt chất lượng người học ở vị trí quan trọng, thay vì chỉ mở rộng quy mô đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực trước mắt. Khi hệ thống được thu gọn, nguồn lực có điều kiện tập trung hơn cho những cơ sở đủ năng lực đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, qua đó hướng tới đội ngũ giáo viên đáp ứng tốt hơn yêu cầu của nhà trường phổ thông.
Siết đầu vào nhưng không để lớp học thiếu giáo viên
Bài toán khó nhất nằm ở khoảng cách giữa nguồn cung và nhu cầu giáo viên. Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo hồi cuối tháng 6 và tháng 7/2026, cả nước thiếu khoảng 104.500-110.900 giáo viên mầm non, phổ thông so với định mức, dù tổng số giáo viên đã vượt 1,2 triệu người. Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, cho biết đến cuối tháng 5/2026, hơn 40.000 biên chế giáo viên đã được giao vẫn chưa tuyển dụng được. Bình quân mỗi tỉnh, thành còn bỏ trống trên dưới 600 suất biên chế.
Khoảng trống nhân lực vì thế không chỉ nằm ở khâu đào tạo. Nhiều địa phương đã có biên chế nhưng chưa tuyển đủ người, trong khi các cơ sở đào tạo vẫn cung cấp nguồn nhân lực chưa đồng đều về chất lượng. Đây là lý do yêu cầu mới đặt hai nhiệm vụ song song: siết đầu vào và chấm dứt đào tạo sư phạm tại những cơ sở không chuyên, đồng thời buộc địa phương tuyển đủ giáo viên để bù đắp chỗ trống trong năm học 2026-2027. Bài toán nhân lực chỉ có thể giải quyết khi cả khâu đào tạo và tuyển dụng cùng được tháo gỡ.
Khi mạng lưới đào tạo được thu gọn, câu hỏi đặt ra không chỉ là đào tạo bao nhiêu giáo viên mà còn là đào tạo họ ở đâu, với chuẩn chất lượng nào và làm sao đưa họ đến đúng nơi đang thiếu. Hơn 100.000 giáo viên còn thiếu cho thấy nhu cầu nhân lực vẫn rất lớn, nhưng việc bổ sung số lượng không thể tách rời yêu cầu nâng chất lượng. Nếu đào tạo và tuyển dụng cùng được cải thiện, khoảng cách giữa những nơi thừa nguồn cung và những lớp học đang thiếu người đứng lớp mới có cơ hội được thu hẹp.
Khi lò đào tạo được siết lại, câu hỏi còn bỏ ngỏ là ai sẽ đứng lớp thay cho hơn trăm nghìn chỗ trống.
Đỗ Vân (tổng hợp)
