El Nino mạnh lên làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan toàn cầu

GENEVA (Thụy Sĩ) – Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo El Nino đang mạnh lên nhanh và có thể đạt mức “mạnh”, kéo theo nguy cơ nhiệt độ tăng cao cùng biến động lượng mưa trên nhiều khu vực toàn cầu.

Theo Bản cập nhật Khí hậu Theo mùa Toàn cầu công bố đầu tháng 8 tại Geneva, WMO dự báo hiện tượng El Nino sẽ tiếp tục gia tăng cường độ trong giai đoạn tháng 8-10/2026. Các mô hình khí hậu cũng cho thấy nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương có thể cao hơn 2,9 độ C so với mức trung bình.

WMO cho biết đây là bản cập nhật mới nhất sau cảnh báo đưa ra từ đầu tháng 6, khi tổ chức này đánh giá khả năng El Nino hình thành trong giai đoạn tháng 6-8 ở mức khoảng 80%, trước khi tăng lên khoảng 90% đối với các tháng còn lại của năm.

Đến đầu tháng 8, WMO xác nhận El Nino đang phát triển nhanh và nhiều khả năng trở thành một đợt El Nino “mạnh” trong ba tháng từ tháng 8 đến tháng 10/2026. Cùng thời điểm, dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD) dương cũng được dự báo có khả năng xuất hiện, trong bối cảnh nhiệt độ đại dương toàn cầu vẫn duy trì ở mức rất cao.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo El Nino không còn ở giai đoạn chuẩn bị hình thành mà đã hiện diện rõ rệt, tiếp tục làm gia tăng sức nóng của hành tinh và có thể mở đầu cho những diễn biến khí hậu nghiêm trọng hơn trong thời gian tới.

Dự báo cho thấy nguy cơ hạn hán và mưa lớn xuất hiện đồng thời

Về nhiệt độ, WMO dự báo phần lớn diện tích đất liền trên thế giới sẽ có nền nhiệt cao hơn trung bình trong ba tháng tới. Mức tăng được dự báo rõ nhất tại châu Phi, Nam Âu, bán đảo Arab, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Á, Trung Mỹ, vùng Caribe, miền Nam châu Phi, phần lớn Nam Mỹ và New Zealand.

Đối với lượng mưa, tổ chức này nhận định Sừng châu Phi, một số khu vực Trung Á, Nam Âu, Tây Bắc Mỹ và Đông Nam Nam Mỹ có khả năng ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình. Trong khi đó, nguy cơ thiếu mưa được dự báo gia tăng tại tiểu lục địa Ấn Độ, miền Nam và Đông Australia, Bắc Âu cùng một số khu vực Trung Mỹ, Caribe và Tây Bắc Nam Mỹ.

Điểm đáng chú ý là dù WMO phân loại đợt El Nino lần này ở mức “mạnh”, một số hãng truyền thông quốc tế gần đây lại sử dụng các cách gọi như “khổng lồ” hoặc “siêu El Nino”. Sự khác biệt này phản ánh khoảng cách giữa cách diễn đạt thận trọng của giới khoa học và mức độ quan tâm ngày càng lớn của dư luận.

Ngưỡng nhiệt độ cao hơn trung bình 2,9 độ C tại khu vực giám sát ở Thái Bình Dương tuy không lớn về mặt con số nhưng được xác định trên một vùng biển rộng, tương đương quy mô từng ghi nhận trong những đợt El Nino mạnh nhất lịch sử, với các hiện tượng hạn hán, cháy rừng và lũ lụt xảy ra ở nhiều nơi cùng thời điểm.

Bà Celeste Saulo, Tổng Thư ký WMO, nhận định El Nino là một trong những hiện tượng khí hậu được theo dõi sát sao nhất thế giới. Bà đồng thời lưu ý các dự báo chỉ phát huy hiệu quả khi được chuyển thành các biện pháp ứng phó cụ thể của chính phủ và cộng đồng.

Theo WMO, đặc điểm nổi bật của đợt El Nino lần này là sự phân hóa rõ rệt về tác động giữa các khu vực. Trong khi Sừng châu Phi và Nam Âu có thể đón lượng mưa cao hơn bình thường, tiểu lục địa Ấn Độ lại đối mặt nguy cơ thiếu mưa nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng tới khu vực có hàng trăm triệu nông dân phụ thuộc vào mùa mưa.

Lê Toan (tổng hợp)