Thị trường lúa gạo Việt Nam sôi động hơn khi giá xuất khẩu tăng mạnh, song người trồng lúa chưa thể tận dụng cơ hội do đang vào giai đoạn giáp vụ, còn thị phần tại Philippines có dấu hiệu thu hẹp.
- Khi lãi suất mỗi ngày được tính theo từng triệu đồng vay
- Khởi tố nữ tài xế Lexus tăng ga bỏ chạy khi bị CSGT dừng xe
Tính đến ngày 19/10, Hiệp hội Lương thực Việt Nam ghi nhận gạo thơm 5% tấm giao dịch ở mức 470-475 USD/tấn, tăng 5 USD so với đầu tuần; gạo Jasmine đạt 518-522 USD/tấn. Những chuyển động mới mang lại kỳ vọng cho ngành lúa gạo sau nhiều tháng trầm lắng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì đà tăng khi nguồn cung mới xuất hiện.
Trong hơn hai tuần, giá gạo thơm ĐT8 xuất khẩu của Việt Nam tăng 30-40 USD/tấn, lên 480-490 USD/tấn; gạo nếp tăng 30 USD, đạt 440 USD/tấn. Giá lúa trong nước cũng tăng trung bình khoảng 1.000 đồng/kg. Theo ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (Đồng Tháp), các khách hàng truyền thống từ Philippines, Trung Quốc và châu Phi đã quay lại mua hàng, giúp thị trường nhộn nhịp hơn sau thời gian dài ảm đạm.
Nhu cầu trở lại, giá gạo khởi sắc
Trước đợt tăng này, giá gạo Việt Nam từng đi ngang quanh 440-445 USD/tấn trong tháng 9. Tính chung 9 tháng đầu năm, cả nước xuất khẩu 6,36 triệu tấn gạo, giảm 6,7% về lượng so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy nhu cầu thế giới vẫn là thách thức đối với hoạt động xuất khẩu.
Kỳ vọng lớn hiện hướng về Philippines, thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, khi nước này có khả năng khởi động lại các đợt mua hàng từ tháng 11. Trung Quốc cũng tăng mua gạo nếp để chuẩn bị dự trữ cho Tết Nguyên đán, đồng thời tiếp tục nhập gạo tấm phẩm cấp thấp làm thức ăn chăn nuôi. Những tín hiệu này góp phần cải thiện tâm lý thị trường.
Diễn biến tại Việt Nam cũng nằm trong xu hướng tăng của khu vực. Giá gạo Ấn Độ chạm đỉnh hơn một năm, còn gạo Thái Lan lên mức cao nhất nhiều tuần. Dù vậy, giá tăng mới chỉ là một phần của bức tranh; khả năng cung ứng và đầu ra ổn định vẫn quyết định lợi ích thực tế của người trồng lúa.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, hiện không có địa phương nào đang thu hoạch lúa. Bởi vậy, dù giá tăng, nông dân vẫn khó hưởng lợi ngay khi không còn hàng để đưa ra thị trường. Mức giá cao trong giai đoạn này phần nào phản ánh kỳ vọng nguồn cung khan hiếm, chứ chưa thể hiện đầy đủ một đợt giao dịch tăng mạnh.
Giá tăng nhưng thị phần vẫn thu hẹp
Một điểm cần lưu ý là giá xuất khẩu khởi sắc chưa đồng nghĩa gạo Việt Nam củng cố được vị trí tại các thị trường nhập khẩu. Theo số liệu Bộ Nông nghiệp Philippines công bố, nước này nhập 4,07 triệu tấn gạo trong 9 tháng đầu năm, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025. Việt Nam cung cấp 2,73 triệu tấn, vẫn đứng đầu nhưng thị phần giảm còn 67%.
Philippines đã tăng nhập từ nhiều nguồn khác. Trong 9 tháng, Thái Lan cung cấp gần 553.000 tấn, gấp ba lần năm 2025; Myanmar đạt gần 420.000 tấn, Pakistan gần 217.000 tấn và Campuchia 127.000 tấn. Sự thay đổi này cho thấy Việt Nam vẫn giữ vai trò quan trọng, song phải cạnh tranh trong một thị trường có nguồn cung ngày càng đa dạng.
Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH SXTM Phước Thành IV (Vĩnh Long), nhận định giá lúa đang lên không chỉ vì cầu cao mà còn vì “nguồn cung trong nước hạn chế do đang giai đoạn giáp vụ. Hiện tại, ĐBSCL không có nơi nào thu hoạch nên dù giá cao đến khoảng 7.000 đồng/kg nhưng nông dân không có lúa để bán”.
Triển vọng thời gian tới còn phụ thuộc vào thời tiết và sản lượng các vụ mùa tiếp theo. Theo dự báo được các doanh nghiệp đề cập, El Nino có thể tác động mạnh đến nguồn cung gạo châu Á; tại ĐBSCL, khô hạn và xâm nhập mặn cũng đe dọa sản lượng vụ thu đông và đông xuân sắp tới. Khi lúa mới quay lại thị trường, nguồn cung thực tế sẽ quyết định liệu đà tăng giá có tiếp tục và người trồng lúa có thể hưởng lợi bền vững hay không.
Vũ Quyến (tổng hợp).
