Suy tim là bệnh lý nguy hiểm, có thể làm giảm tuổi thọ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Theo các chuyên gia, mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng vận động, ho hoặc thở khò khè, phù chân và khó thở là 5 dấu hiệu cảnh báo người dân không nên chủ quan.
- Giếng khoan lâu năm bất ngờ phun cột nước cao 15m
- Sau tuổi 50, đừng bỏ qua 4 chỉ số sức khỏe quan trọng
- Người trên 50 tuổi nên định kỳ theo dõi 4 chỉ số sức khỏe
Theo ước tính dựa trên tỷ lệ mắc suy tim khoảng 2% dân số thế giới, Việt Nam có thể có khoảng 1,6 triệu người mắc bệnh, dù hiện chưa có nghiên cứu dịch tễ trong nước. Phát hiện nguyên nhân và điều trị, quản lý bệnh đúng cách giúp giảm nguy cơ nhập viện, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Suy tim xảy ra khi cấu trúc hoặc chức năng tim bị tổn thương, khiến khả năng co bóp và bơm máu suy giảm. Theo PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên thế giới.
Gánh nặng của bệnh thể hiện qua các số liệu quốc tế. Trong 40 năm qua, số ca tử vong do suy tim tăng gấp 6 lần. Nguy cơ tử vong có thể ở mức 5-10% mỗi năm với bệnh nhẹ và 30-40% mỗi năm ở thể nặng; tỷ lệ tử vong trong 5 năm kể từ khi được chẩn đoán có thể lên tới 67%. Nguy cơ này còn tăng sau mỗi lần người bệnh phải nhập viện trở lại.
Tại Việt Nam, nguyên nhân gây suy tim cũng có sự thay đổi. Nếu trước đây bệnh van tim hậu thấp, như hẹp van hai lá, là nguyên nhân chủ yếu, thì hiện nay bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp và bệnh cơ tim giãn là những nguyên nhân chính. Suy tim còn có thể là hậu quả của các bệnh lý như xơ vữa động mạch vành, bệnh cơ tim và đái tháo đường.
Theo Liên đoàn Tim mạch Thế giới, suy tim phổ biến hơn tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Những yếu tố nguy cơ được đề cập gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, hút thuốc lá và ô nhiễm môi trường.
Năm dấu hiệu cần chú ý
Ở giai đoạn đầu, suy tim có thể tiến triển âm thầm. Người bệnh thường nhận thấy mình nhanh mệt hơn, giảm khả năng gắng sức và mất nhiều thời gian để hồi phục sau vận động. Khi chức năng tim tiếp tục suy giảm, tình trạng ứ trệ tuần hoàn có thể gây ra các biểu hiện rõ hơn.
Hiệp hội Suy tim Hoa Kỳ sử dụng quy tắc FACES để giúp nhận diện những dấu hiệu thường gặp. Trong đó, người bệnh cần lưu ý các biểu hiện sau:
Mệt mỏi kéo dài: Khi tim không bơm đủ máu đáp ứng nhu cầu cơ thể, người bệnh có thể thiếu sức lực hoặc nhanh kiệt sức ngay trong sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng mệt mỏi mới xuất hiện, kéo dài hoặc ngày càng tăng, đặc biệt khi đi kèm khó thở, cần được chú ý.
Giảm khả năng vận động: Một người trước đây có thể đi bộ xa, leo cầu thang hoặc làm việc nhà bình thường nhưng nay thường xuyên phải dừng lại nghỉ vì mệt, hụt hơi cần lưu tâm đến sự thay đổi này. Đây có thể là biểu hiện cho thấy khả năng gắng sức đã suy giảm.
Ho, thở khò khè do ứ dịch: Khi áp lực trong hệ tuần hoàn phổi tăng, dịch có thể tích tụ tại phổi, gây ho và thở khò khè. Những biểu hiện này có thể rõ hơn khi người bệnh nằm hoặc vào ban đêm.
Phù mắt cá chân, cẳng chân hoặc bụng: Suy tim có thể khiến cơ thể giữ nước và muối, làm dịch tích tụ ở bàn chân, mắt cá chân, cẳng chân hoặc bụng. Người bệnh cũng có thể tăng cân nhanh trong thời gian ngắn do tình trạng giữ dịch.
Khó thở: Người mắc suy tim có thể khó thở khi gắng sức, nằm ngang hoặc đang ngủ vào ban đêm. Khi bệnh nặng, tình trạng này thậm chí xuất hiện cả lúc nghỉ ngơi.
Các biểu hiện trên không nên bị xem nhẹ, nhất là khi mới xuất hiện, kéo dài hoặc tăng dần. Theo PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, nhiều người chỉ đến bệnh viện khi triệu chứng đã rõ rệt vì chủ quan hoặc ngại đi khám lúc dấu hiệu còn nhẹ.
Phát hiện sớm nguyên nhân và tuân thủ việc điều trị, quản lý bệnh có vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ nhập viện và cải thiện chất lượng sống. Nếu đột ngột khó thở dữ dội, đau ngực, tím môi, choáng hoặc ngất, người bệnh cần gọi cấp cứu.
Lê Toan (tổng hợp)
