Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cảnh báo sức ép từ Mỹ và Israel đã ở mức nghiêm trọng, trong khi Tehran vừa duy trì cảnh báo quân sự vừa tìm cách mở lại đối thoại với các nước vùng Vịnh.
- Bãi ngao chết hàng loạt, người nuôi đối mặt vụ mùa thất thu
- Hai người Thái Nguyên bị khởi tố từ các nhóm kín Telegram
- Polking: Thẻ đỏ của Văn Hậu làm thay đổi thế trận
Phát biểu tại New Delhi trước thềm Hội nghị thượng đỉnh BRICS khai mạc ngày 12/9 (giờ Hà Nội), ông Pezeshkian mô tả sức ép mà Iran đang đối mặt là “nghiêm trọng và nguy hiểm”. Theo Tổng thống Iran, những biện pháp nhằm vào thương mại, năng lượng, cơ sở hạ tầng và hệ thống tài chính có thể tạo ra tác động vượt khỏi phạm vi một quốc gia.
“Khi một quốc gia phải chịu sức ép chính trị và quân sự nhắm vào thương mại, năng lượng, cơ sở hạ tầng và hệ thống tài chính, hệ quả sẽ lan ra ngoài biên giới quốc gia đó”, ông cảnh báo.
Ông Pezeshkian cho rằng các thế lực bên ngoài đang tìm cách buộc những quốc gia khác phải khuất phục. Với Iran, sức ép đó không làm thay đổi lập trường của Tehran.
Cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2, khi Washington và Tel Aviv tiến hành các cuộc không kích vào lãnh thổ Iran. Chiến sự kéo dài hơn sáu tháng trong bối cảnh kinh tế Iran vốn đã gặp khó khăn bởi đồng nội tệ mất giá và lạm phát cao.
Eo biển Hormuz trở thành một phần quan trọng của cuộc đối đầu. Tehran siết kiểm soát tuyến hàng hải vận chuyển khoảng một phần tư dầu thô và một phần năm khí hóa lỏng của thế giới, khiến hoạt động tàu thuyền qua đây nhiều thời điểm gần như tê liệt.
Những biến động ấy không chỉ nằm trên bản đồ chiến sự. Chúng còn xuất hiện trên thị trường năng lượng, nơi mỗi dấu hiệu về nguy cơ gián đoạn nguồn cung đều nhanh chóng tạo ra phản ứng.
Giữa biến động năng lượng, Tehran phát đi hai thông điệp
Giá dầu Brent ngày 10/9 vượt 108 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa tháng 5, trước khi giảm về quanh 106 USD/thùng một ngày sau đó. So với một tháng trước, giá dầu vẫn tăng gần 20%.
Sản lượng dầu của Saudi Arabia trong tháng 8 giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990. Trong khi đó, lực lượng Houthi liên minh với Iran tại Yemen tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia, làm gia tăng lo ngại xung đột có thể lan rộng.
Ở phía Iran, thông điệp quân sự được đẩy lên rõ hơn. Chuẩn tướng Hassan Hassanzadeh, chỉ huy lực lượng IRGC khu vực Đại Tehran, tuyên bố Iran đã bỏ lại giai đoạn phòng thủ và đang đứng trước ngưỡng các chiến dịch tấn công.
Tại một cuộc diễn tập của lực lượng đặc nhiệm IRGC ở Tehran, ông Hassanzadeh nói các đơn vị đặc nhiệm đã sẵn sàng xuất hiện tại bất kỳ đâu trên lãnh thổ với tốc độ chớp nhoáng để đối phó kẻ thù. Phát biểu được đưa ra gắn với dấu mốc “cuộc chiến 12 ngày” mà Iran từng trải qua trong xung đột trước đó.
Nhưng giữa những tuyên bố cứng rắn ấy, một cánh cửa đối thoại vẫn được mở. Bộ Ngoại giao Iran xác nhận nước này sẽ gặp các quốc gia vùng Vịnh tại Salalah, Oman, ngày 14/9.
Cuộc gặp cấp ngoại trưởng này có ý nghĩa đáng chú ý bởi đây là lần đầu tiên Iran và sáu nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh cùng gặp nhau ở cấp độ này kể từ khi chiến sự bùng phát. Nội dung thảo luận xoay quanh khả năng thiết lập tuyến hàng hải an toàn qua Hormuz, dựa trên những cuộc đàm phán song phương Iran – Oman trước đó.
Iran vẫn giữ điều kiện của mình: an ninh hàng hải qua eo biển Hormuz không thể được bảo đảm khi các hành động phong tỏa và gây sức ép kinh tế từ bên ngoài còn tiếp diễn. Vì thế, với Tehran, đàm phán và răn đe đang được đặt cạnh nhau thay vì thay thế cho nhau.
Một bên là lời cảnh báo về sức ép đã chạm ngưỡng nguy hiểm. Một bên là tuyên bố về khả năng chuyển sang tấn công. Và ở giữa hai thông điệp đó là cuộc gặp ngoại giao được chuẩn bị tại Salalah.
Khi nền kinh tế Iran tiếp tục chịu tác động từ hơn sáu tháng chiến sự, những lựa chọn của Tehran không chỉ nằm trên chiến trường. Đàm phán, kiểm soát tuyến hàng hải và khả năng răn đe quân sự đang cùng xuất hiện trong cách Iran ứng xử với một cuộc xung đột chưa tìm thấy điểm dừng.
Phạm Mai (tổng hợp)
