Ngày 24/3, Chính quyền Tehran thông báo các tàu “không thù địch” có thể lưu thông qua eo biển Hormuz nếu phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Tuy nhiên, mọi phương tiện liên quan đến Mỹ và Israel đều bị cấm tuyệt đối nhằm đảm bảo an ninh.
Điều kiện để tàu thuyền được quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz
Ngày 24/3, Iran gửi công văn tới Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên, Tổng thư ký Antonio Guterres và các nước thành viên IMO,. Văn bản nêu rõ các tàu “không thù địch”, bao gồm tàu thuộc sở hữu hoặc liên kết với quốc gia khác, được hưởng quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz khi phối hợp với các cơ quan chức năng của Iran. Các tàu này phải cam kết tuân thủ đầy đủ quy định an toàn và an ninh đã công bố.
Vị trí eo biển Hormuz, nơi ghi nhận lưu lượng tàu sụt giảm từ 138 xuống còn 3-5 tàu mỗi ngày sau khi Iran yêu cầu các tàu “không thù địch” phải phối hợp an ninh để được đi qua,. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Điều kiện đi kèm là phương tiện không được tham gia hoặc hỗ trợ hành động gây hấn chống lại Iran. Tehran khẳng định đã thực hiện các biện pháp cần thiết và tương xứng để ngăn chặn bên gây hấn cũng như đồng minh lợi dụng eo biển Hormuz nhằm tiến hành hoạt động thù địch. Chính sách này nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh tình hình khu vực đang diễn biến phức tạp và có nhiều nguy cơ tiềm ẩn về an ninh hàng hải.
Theo công văn, các tàu, thiết bị và tài sản thuộc sở hữu của Mỹ, Israel hoặc những bên tham gia xung đột đều không được tự do đi lại. Một số nguồn tin thạo tin giấu tên cho biết Iran đã bắt đầu thu “phí quá cảnh” không chính thức lên tới 2 triệu USD mỗi chuyến đối với một số tàu thương mại. Động thái này cho thấy sức ảnh hưởng trực tiếp của Tehran đối với tuyến đường thủy chiến lược này trong thời điểm hiện tại.
Tác động của lệnh hạn chế đến thị trường năng lượng tại eo biển Hormuz
Việc thu phí phản ánh nhu cầu cấp bách của các bên tiêu thụ trong việc bảo đảm dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn khi chiến sự Trung Đông bước sang tuần thứ tư. Tuyến đường này bình thường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu, cùng khối lượng lớn lương thực và kim loại mỗi ngày. Hiện tại, chỉ một lượng nhỏ tàu liên quan đến Iran hoặc đi sát bờ biển nước này mới có thể duy trì hành trình.
Dữ liệu cho thấy lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã sụt giảm nghiêm trọng từ mức trung bình 138 tàu mỗi ngày xuống còn khoảng 3-5 tàu. Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố eo biển vẫn mở cửa cho các nước trừ Mỹ và Israel, nhưng thực tế các tàu liên hệ phương Tây gặp nhiều trở ngại. Sự sụt giảm này gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu.
Năm 2025, trung bình 20 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm 25% thương mại dầu đường biển thế giới. Khoảng 80% lượng dầu này cung cấp cho các quốc gia châu Á gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tình trạng thắt chặt kiểm soát tại eo biển Hormuz đang đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng của các nền kinh tế lớn tại khu vực này.
Theo: Báo Dân trí
