Từng thua lỗ liên tiếp vì nuôi bò, lợn, vịt, ông Lê Huy Điệp ở thôn Hoàng Giang, xã Trung Chính (Nông Cống, Thanh Hóa) quyết định rẽ sang một hướng hoàn toàn khác — nuôi cáy đặc sản. Quyết định tưởng liều lĩnh đó giờ mang về cho ông 200 – 300 triệu đồng mỗi năm.
- Vợ chồng trẻ rời Hàn Quốc, về Thanh Hóa trồng nho thu bốn tỷ đồng
- Bóng chuyền nam Việt Nam vượt qua Indonesia, vào chung kết SEA V-Cup 2026
- Mỹ kiểm tra tàu chở dầu, siết chặt phong tỏa hàng hải với Iran
Từ cán bộ xã đến chủ trang trại cáy
Sau nhiều năm công tác tại UBND xã, năm 2016 ông Điệp (sinh năm 1958) nghỉ hưu và mua lại trang trại rộng 2,5 ha tại địa phương để phát triển kinh tế. Ông đầu tư nuôi bò, lợn và vịt với kỳ vọng có nguồn thu ổn định. Nhưng giá cả thị trường liên tục biến động, dịch bệnh xảy ra thường xuyên khiến suốt 3 năm liền việc chăn nuôi không mang lại hiệu quả, thậm chí thua lỗ.
Không chấp nhận bỏ cuộc, ông dành thời gian quan sát điều kiện tự nhiên của khu trang trại. Nhận thấy khu đất nằm gần cửa sông, thủy triều lên xuống liên tục, nguồn cáy tự nhiên còn khá dồi dào, ông Điệp quyết định chuyển toàn bộ sang nuôi cáy — loài đặc sản quen thuộc của vùng Nông Cống mà ông đã gắn bó từ thuở nhỏ.
Tạo môi trường “gần như tự nhiên” cho cáy sinh sống
Để nuôi thành công, ông Điệp dành nhiều thời gian quan sát tập tính của cáy ngoài tự nhiên, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ mô hình của ông Lê Đăng Diễn trong cùng thôn.
Qua tìm hiểu, ông nhận ra cáy là loài khỏe, thích sống ở khu vực nhiều cỏ, khi nhỏ ăn phù sa, lớn lên ăn cỏ và rong rêu, đặc biệt có khả năng sinh sản rất mạnh. Nắm được đặc tính đó, ông thuê máy múc cải tạo toàn bộ trang trại — đào mương, đắp bờ, trồng thêm cói — nhằm tạo môi trường gần giống tự nhiên nhất có thể. Chỉ khoảng 3 tháng sau khi thả giống, đàn cáy đã phát triển tốt và sinh sôi nhanh.
Theo ông Điệp, nuôi cáy gần như không tốn chi phí thức ăn vì cáy tận dụng hoàn toàn nguồn thức ăn tự nhiên. Điều quan trọng nhất là giữ môi trường nước sạch và thường xuyên khơi thông mương dẫn để thủy triều ra vào đều đặn như ngoài tự nhiên.
Mỗi tháng thu 50 – 60 triệu, thu hoạch từ 3 giờ sáng
Mùa thu hoạch cáy kéo dài từ tháng 3 đến tháng 7 âm lịch, tức khoảng 4 tháng mỗi năm. Bình quân mỗi tháng, ông Điệp thu về 50 – 60 triệu đồng từ cáy thương phẩm. Ông thu hoạch cuốn chiếu, khi thấy mật độ cáy thưa thì dừng lại để giữ nguồn giống cho vụ sau.
Nếu việc chăm sóc khá nhàn thì thu hoạch cáy lại cần nhiều nhân công. Suốt mùa thu hoạch, gia đình ông thuê thường xuyên 4 lao động địa phương, bắt đầu công việc từ 3 giờ sáng. Dụng cụ bẫy cáy đơn giản nhưng hiệu quả: chai nhựa 1,5 lít cắt đôi đặt dọc bờ ao, rắc thính gạo rang giã nhỏ để nhử. Ngửi thấy mùi thính, cáy sẽ tự bò vào bẫy.
Hiện cáy thương phẩm được thương lái đến tận trang trại thu mua với giá 75.000 – 90.000 đồng/kg tùy thời điểm. Dù nhiều địa phương như Ninh Bình hay Hải Dương cũng có cáy, ông Điệp cho biết cáy vùng Nông Cống vẫn được thị trường đánh giá cao và có giá bán tốt hơn nhờ hương vị đặc trưng.
Tham vọng đưa cáy lên sản phẩm OCOP
Không dừng lại ở bán cáy tươi, khoảng 2 năm gần đây ông Điệp giữ lại một phần sản lượng để chế biến mắm cáy theo phương pháp truyền thống. Sản phẩm chủ yếu phục vụ người thân, bạn bè và nhận được nhiều phản hồi tích cực.
Theo ông, bí quyết để mắm cáy ngon nằm ở nguyên liệu: cáy phải khỏe, còn sống khi đưa vào chế biến. Chỉ cần lẫn một con cáy chết là cả mẻ mắm sẽ có mùi hôi, ảnh hưởng toàn bộ chất lượng.
Thời gian tới, ông Điệp dự định hoàn thiện quy trình sản xuất để xây dựng 2 sản phẩm OCOP từ con cáy, qua đó nâng cao giá trị đặc sản địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ — hướng đi mà ông tin sẽ giúp con cáy Nông Cống vươn xa hơn trên bản đồ đặc sản Việt Nam.
Thành Luân (tổng hợp)
