Lũ Hòa Thịnh: ký ức một đêm trắng và những phận người trở về

Gần như cả xã Hòa Thịnh (tỉnh Đắk Lắk) đã chìm trong biển nước trong đêm 19-11. Lũ dâng 5 m, mất điện, mất sóng, người dân kêu cứu tuyệt vọng. Giữa dòng nước đen, nhiều phận người chống chọi đến kiệt cùng, để sáng hôm sau bước ra với những mất mát không thể bù đắp.

Đêm lũ dâng: một mình trên nóc chuồng bò và nỗi lo của người con út

Sức tàn phá ghê ghớm của lũ dữ, nhấn chìm, cuốn phăng tất cả
(Ảnh: Chụp màn hình Tuổi Trẻ)

Anh Hần nhớ như in cái rét tê dại khi gió quất từng hạt mưa vào mặt. Trên nóc chuồng bò, anh nhìn dòng nước đen mịt mù mà không thể liên lạc với ai. Cha mẹ già cùng hai con nhỏ cách đó hơn một km. Vợ anh mới trở dạ, đang nằm bệnh viện cách nhà 25 km. Anh bất lực lo lắng.

Từ sáng 19-11, mưa ở Đắk Lắk trút xuống dày đặc. Bữa cơm chiều hôm ấy, ông bà nội và ba bố con ăn sớm hơn mọi khi. Anh dặn con gái lớn “trông em cẩn thận”, rồi ra trại cột bò. Chuyến đi thường chỉ 15 phút, nhưng lần này thành hành trình hai đêm một ngày và trở thành bữa chia ly.

Khoảng 18h, nước ập vào chuồng. Anh tính che chắn rồi quay về, nhưng dòng lũ tràn đến quá nhanh. 19h, cả xã mất điện. 22h, nước lên hơn 1,5 m. Anh buộc phải trèo lên mái tôn, nhìn cả đàn bò – tài sản lớn nhất của gia đình – lần lượt bị cuốn đi. Ngồi co ro trong mưa, anh vẫn nghĩ nhà mình nền cao, chắc nước chưa lên tới. Chỉ đến khi nghe tiếng ầm ầm từ phía sông, anh mới hiểu lũ năm nay khác hoàn toàn những năm trước.

Những gia đình mắc kẹt: đêm bất lực của người cán bộ thôn và cuộc vật lộn của ba mẹ con

Tường nứt, mái ngói vỡ, sân vườn phủ bùn dày… phản ánh rõ sức tàn phá của dòng lũ dữ trên từng ngôi nhà – (Ảnh: Chụp màn hình Tuổi Trẻ)

Ở thôn Phú Hữu, anh Nguyễn Văn Thụy – Trưởng ban Mặt trận Tổ quốc – cũng rơi vào đêm dài không lối thoát. 19h, nước mới mấp mé sân. Hai tiếng sau, nước đã cao hơn 1,5 m trong nhà anh. Tin nhắn cầu cứu tràn khắp Zalo cộng đồng: “Ai tới giúp giùm… không còn chỗ”. Nhưng 22h, sóng bị ngắt hoàn toàn. Không cuộc gọi nào thành công. Người dân chỉ nghe tiếng tút dài hoặc mất tín hiệu.

Nhiều nhà có người già, phụ nữ, trẻ em. Thanh niên đi làm thuê ở vùng cà phê nên không thể trở về kịp. Đêm đó, anh Thụy và vợ leo lên gác, thức trắng nhìn dấu nước dâng từng chút. “Không còn cách nào”, anh nói.

Cùng thời điểm ấy, ba mẹ con chị Trần Thị Ngọc Kim En cũng ngâm mình trong dòng nước ngày càng mạnh. Chị đưa hai con lên mái nhà tắm 2,5 m. Nhưng nước tiếp tục lên, đẩy cả bồn nước nhựa trôi đi. Ba mẹ con phải bám khung sắt, rồi kêu cứu giữa đêm mưa. Có lúc con nhỏ khóc: “Chị ơi, em không muốn chết chìm”. Chị phải đánh thức con để chúng không thiếp đi vì lạnh.

Trời sáng, chị chỉ thấy biển nước trắng trời và hàng xóm bám mái nhà. Đến trưa, khi gần kiệt sức, chị may mắn được anh Trần Tấn Điện – trung úy công an xã Sơn Thành – nghe thấy tiếng kêu cứu. Anh tắt máy ghe để định hướng, rồi tìm đến cứu từng người một. Ghe nhỏ chỉ chở được một người. Anh đi lại nhiều lần giữa dòng nước xiết.

Nhờ anh, ba mẹ con chị En sống sót.

Tan hoang vì lũ dữ: (Ảnh: Chụp màn hình Tuổi Trẻ)

Biển nước phủ kín: vì sao lũ dâng nhanh và người dân không kịp trở tay

Từ 17h ngày 19-11, hồ thủy điện Sông Ba Hạ xả lũ với lưu lượng 16.100 m³/s, mức lịch sử, kéo dài đến 19h mới giảm. Nước mất 5–6 giờ để truyền đến hạ du. Cùng lúc, lượng mưa ở Hòa Thịnh đạt đỉnh.

Theo Chủ tịch UBND xã Hoà Thịnh Lê Chí Hoại, địa hình xã là vùng lòng chảo, thấp trũng. Quốc lộ 29 vốn như “tường chắn” ngăn nước sông Đà Rằng, nhưng lần này đường bị phá, nước tràn thẳng vào xã. Hệ thống thủy lợi dày đặc cũng khiến dòng nước không thoát nhanh.

Tổ hợp những yếu tố bất lợi khiến hơn 30.000 dân chìm trong biển nước. Nhiều hộ sơ tán sớm, nhưng đa phần chỉ có người già và trẻ em ở nhà. Đêm lũ dâng 3–5 m, lại mất điện, mất sóng, khiến lực lượng cứu hộ “lực bất tòng tâm”.

Xã có gần 200 người trực chiến, nhưng không có canô cứu hộ. Chỉ có vài chiếc vỏ lãi nhỏ, không thể hoạt động trong dòng nước xiết. Đến chiều 20-11, khi nước rút dần, 10 canô từ công an và quân đội mới tiếp cận, nhưng chỉ đến được vùng gần đường lớn.

Những mất mát cuối cùng: người ra đi, người trở về trong nước mắt

Trong căn nhà đổ nát, đồ đạc trôi hết, chị Liên nhặt được hai bát nhang còn sót lại, đặt cẩn thận sang một bên (Ảnh: chụp màn hình Tuổi Trẻ)

Sau hai ngày, anh Hần kiệt sức. Đến chiều 21-11, khi thấy ghe người quen, anh nhờ về xem cha mẹ thế nào. Người thanh niên chèo ghe đến nhà anh. Nước vẫn sâu hơn một mét. Cha mẹ anh đã không qua khỏi.

Khi nghe tin, anh chỉ đứng lặng. “Không còn cảm xúc”, anh kể. Dồn hết sức, anh lội về nhà. Người trong thôn tưởng anh đã chết. Khi anh xuất hiện, có người hét lên: “Hần hả? Còn sống hả?”.

Hai con gái anh – Kiều Nhi và Khả Như – sống sót sau hơn 36 giờ ngồi trên ghế kê cao, ngâm mình trong dòng nước lạnh. Nhi đặt em vào chậu tắm, kê lên giường, rồi đứng giữ thang ghế. Có lúc nước tới cổ. Con nhỏ khóc: “Chị ơi, em không muốn chết”.

Ở thôn Mỹ Điền, Lam – 22 tuổi, từ Bình Dương – nhận tin bà ngoại mất lúc 6h sáng. Bà bị tai biến, sống một mình trong căn nhà ngói chỉ hơn 20 m². Khi Lam về đến nhà, bà nằm trên tấm nệm ướt, thân đã trương phình sau hai đêm ngâm nước.

Ngày 22-11, thôn Phú Hữu có sáu đám tang cùng lúc. Nhiều gia đình không kịp mời thầy cúng vì “đi nhiều nơi không kịp”. Người dân tự khâm liệm, bọc thi thể trong túi nilon để giảm mùi, rồi xin từng chiếc quan tài từ thiện để lo hậu sự cho người thân.

Kết nối sau cùng: một cộng đồng gắng gượng đứng lên từ bùn lũ

Sáng 23-11, nước rút hẳn. Khung cảnh Hòa Thịnh hiện ra với lớp bùn dày, đồ đạc trôi dạt khắp nơi. Nhưng người dân không còn khóc. Họ bắt đầu dọn. Từng mái ngói được nâng. Từng bàn thờ được dựng lại. Từng lối xóm được mở sạch.

Nhiều người bảo nhau rằng thiên tai có thể cuốn trôi tài sản, nhưng không thể cuốn đi cách người dân Hòa Thịnh đứng cạnh nhau trong lúc cùng cực. Những người còn sống nhận ra họ đã đi qua một ranh giới sinh tử khốc liệt.

Đêm lũ 19-11 sẽ còn được nhắc lại rất lâu. Nhưng chính từ những mất mát ấy, người dân Hòa Thịnh đang dựng lại cuộc sống, từng nhành tre, từng bức tường, từng nếp nhà – để một ngày nào đó, ký ức về trận lũ sẽ chỉ còn lại như một lời nhắc nhở về sức chịu đựng phi thường của con người trong giông bão.

Theo Tuổi Trẻ