Từ ngày 01/7/2026, 29 luật cùng nhiều nghị định quan trọng bắt đầu có hiệu lực, thay đổi trực tiếp các quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động, công chức, viên chức và người dân.
- Thuê xe sang làm vỏ bọc, thanh niên lừa người yêu và mẹ hơn 1,4 tỉ đồng
- Từ 01/7, chủ đầu tư tự nghiệm thu phòng cháy chữa cháy, bỏ kiểm tra của công an
- Khi “trước cửa nhà mình” không còn là lý do để đỗ xe tùy ý
Đợt thay đổi pháp lý lần này bao trùm nhiều lĩnh vực, từ lương cơ sở, thai sản, sát hạch lái xe đến xử phạt thông tin sai sự thật trên mạng xã hội và cấp phép xây dựng. Các luật và nghị định đều được Quốc hội và Chính phủ ban hành trong năm 2025–2026, tập trung có hiệu lực vào cùng một thời điểm theo lộ trình cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy.
Trong 29 luật có hiệu lực từ 01/7, Luật Dân số quy định thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ khi sinh con thứ hai tăng lên 7 tháng, tăng một tháng so với trước; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Luật Viên chức mở rộng quyền cho viên chức được ký hợp đồng lao động, hành nghề cá nhân và góp vốn vào doanh nghiệp ngoài công lập, đi kèm yêu cầu không xung đột lợi ích và tuân thủ quy định phòng, chống tham nhũng.
Cũng theo Luật Viên chức, thời hiệu xử lý kỷ luật được kéo dài đáng kể: hành vi bị khiển trách tăng từ 2 năm lên 5 năm, các vi phạm khác tăng từ 5 năm lên 10 năm. Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi yêu cầu người có nghĩa vụ kê khai phải bổ sung hồ sơ tài sản khi có biến động từ một tỷ đồng trở lên trong năm, hoàn thành trước ngày 31/12 của năm đó.
Về sát hạch lái xe, Bộ trưởng Bộ Công an ban hành thông tư mới thay thế Thông tư 12/2025/TT-BCA, bỏ bài thi mô phỏng trên máy tính từ 01/7. Lý do được nêu là nội dung thi mô phỏng chưa phản ánh đúng các tình huống giao thông thực tế. Thí sinh đã đăng ký học trước hay sau ngày 01/7 đều không phải thi phần này.
Lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng theo Nghị định 161/2026, áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang từ 01/7. Người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng được tăng thêm 8% trên mức hưởng của tháng 6/2026 theo Nghị định 162/2026.
Từ 07/7, Nghị định 182/2026 bổ sung chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề cho nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục công lập, với các mức từ 20% đến 80% tùy đối tượng, cấp học và địa bàn. Đây là lần đầu tiên mức phụ cấp được phân tầng rõ theo từng nhóm đối tượng cụ thể.
Nghị định 174/2026 quy định phạt từ 30 đến 50 triệu đồng đối với hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang, gây thiệt hại kinh tế – xã hội hoặc xúc phạm tôn giáo, phân biệt chủng tộc trên mạng xã hội mà chưa đến mức truy cứu hình sự. Nghị định này cũng xử phạt hành vi tiết lộ bí mật nhà nước hoặc bí mật đời tư khi chưa đủ yếu tố hình sự.
Thời hạn cấp giấy phép xây dựng được rút ngắn theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ 01/7 đến hết 28/02/2027: cấp mới còn 10 ngày làm việc thay vì 20 ngày; điều chỉnh giấy phép còn 9 ngày; cấp và điều chỉnh với nhà ở riêng lẻ còn 7 ngày thay vì 15 ngày. Nghị định 137/2026 về bán hàng đa cấp cũng có hiệu lực từ 01/7, cấm công chức, sĩ quan công an và quân đội tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp dưới bất kỳ hình thức nào.
Đỗ Vân (tổng hợp)
