Mỗi khi mùa xuân trở lại, trong tôi lại dậy lên nỗi nhớ da diết về hội ném còn nơi quê cũ. Cái cảm giác rộn ràng của những ngày tết ở bản làng miền núi Thanh Hóa dường như vẫn còn nguyên, như thể chỉ cần nhắm mắt lại là có thể nghe thấy tiếng chiêng trống, thấy cờ hoa bay phấp phới trên nền trời xanh ngắt, và thấy nụ cười rạng rỡ của trai gái trong ngày hội.
- Hoạt Giang bảo tồn di sản – gìn giữ hồn quê xứ Thanh
- Nguyễn Thị Nga – nữ tài xế của những chuyến xe cứu thương 0 đồng
Ngày nhỏ, tôi vẫn háo hức chờ đến tết để được đi hội cùng mẹ. Cả bản như bừng tỉnh sau mùa đông dài, váy áo sặc sỡ, người lớn trẻ con ríu rít gọi nhau. Giữa bãi đất rộng, người ta dựng lên một cây còn thật cao, chừng mười, mười hai mét, trên đỉnh có vòng tròn bằng tre tượng trưng cho vũ trụ. Trò chơi bắt đầu khi từng cặp nam nữ đứng ở hai phía đối diện, tay cầm quả còn tròn nhỏ, bọc vải thêu rực rỡ, bên trong có hạt thóc, hạt bông – biểu tượng cho sự no đủ. Tiếng trống vang lên, từng quả còn được ném mạnh về phía cây còn, cố sao cho xuyên qua vòng tròn trên cao. Ai ném trúng, cả đám đông vỡ òa trong tiếng reo, tiếng vỗ tay rộn rã. Có khi quả còn chưa kịp rơi xuống, lũ trẻ chúng tôi đã ùa tới, chạy theo nhặt, cười vang cả góc núi.
Tôi nhớ rõ cảm giác lần đầu tiên được cha cho thử ném một quả còn. Quả bay lên, trật vòng, rơi xuống trước mặt, vậy mà tôi vẫn thấy hân hoan lạ lùng – như thể đã góp được một chút niềm vui vào ngày hội lớn của bản làng. Hôm ấy trời trong và gió nhẹ, mỗi lần quả còn bay lên là một lần người ta gửi theo đó bao ước vọng cho năm mới bình an, mưa thuận gió hòa.
Giờ đây, sống nơi phố thị, tôi vẫn mang trong lòng hình ảnh hội ném còn năm nào. Giữa những con đường sáng đèn, đôi khi chỉ cần ai nhắc đến “ném còn” là lòng tôi lại xốn xang. Nhớ tiếng hò reo rộn ràng, nhớ tà váy Mường, váy Thái xoay tròn trong điệu khặp, nhớ mùi khói bếp quyện trong làn gió xuân thoảng hương đất mới. Những ký ức ấy, dù đã xa, vẫn ấm như hơi thở quê hương.
Với người miền núi Thanh Hóa, ném còn không chỉ là trò chơi mà là linh hồn của mùa xuân. Trong quả còn nhỏ bé ấy là niềm tin, là sự gắn bó cộng đồng, là khát vọng vươn lên của bao thế hệ. Mỗi lần nghĩ đến, tôi lại thấy mình như được trở về, đứng giữa sân hội, tung quả còn lên trời, nhìn nó xoay tròn trong nắng mà lòng rộn lên niềm vui khó tả.
Dù đi xa, tôi vẫn kể cho con nghe về hội ném còn – về tiếng trống, tiếng hò, về niềm vui giản dị của người quê mình. Tôi muốn con hiểu rằng, trong những trò chơi dân gian ấy là cả một phần bản sắc, là sợi dây kết nối chúng ta với cội nguồn. Bởi nếu ai cũng giữ trong lòng một “quả còn” của riêng mình – quả còn của ký ức và tình yêu quê hương – thì văn hóa ấy sẽ mãi không bao giờ mất đi.
Và mỗi độ xuân về, giữa nhịp sống hối hả, tôi vẫn thấy trong tim mình có một quả còn đang bay lên. Bay qua khoảng trời ký ức, mang theo niềm vui, nỗi nhớ, và khát vọng không bao giờ tắt của người con Thanh Hóa – khát vọng giữ trọn hồn quê trong từng mùa xuân đi qua.
