Nghề chiếu cói vùng hạ lưu sông Vực Hồng từng vang danh ở phố cổ Thu Xà, Quảng Ngãi, nay không còn thời hoàng kim. Giữa áp lực thị trường hiện đại, những người thợ vẫn bền bỉ giữ nghề, tìm cách thích nghi để níu giữ di sản trăm năm.
- Xét tuyển học bạ và rủi ro từ quy định áp điểm sàn 16 điểm
- Hải Phòng hỗ trợ vé xe cho công nhân về quê đón Tết
- Hà Tĩnh: Bé trai sơ sinh bị bỏ rơi kèm lời nhắn của người mẹ
Nghề chiếu cói từng thịnh vượng ở phố cổ Thu Xà
Phố cổ Thu Xà xưa là thương cảng lớn của Quảng Ngãi. Nơi đây từng là trung tâm giao thương nhộn nhịp. Cùng với buôn bán, nhiều làng nghề truyền thống hình thành và phát triển. Nghề dệt chiếu cói nổi tiếng bậc nhất vùng hạ lưu sông Vực Hồng.
Có thời điểm, hơn hai phần ba số hộ dân trong làng gắn bó với nghề. Hơn 200 khung dệt hoạt động liên tục ngày đêm. Những tấm chiếu theo ghe thuyền tỏa đi khắp nơi. Nghề chiếu mang lại thu nhập ổn định, giúp nhiều gia đình xây nhà, nuôi con ăn học.
Nghề chiếu cói trước sức ép của thị trường hiện đại
(Ảnh: Chụp màn hình Báo Tiền Phong)
Theo thời gian, vùng nguyên liệu cỏ lác dần thu hẹp. Sản phẩm công nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều. Thị hiếu tiêu dùng cũng thay đổi nhanh chóng. Nghề chiếu cói Thu Xà vì thế dần mất lợi thế cạnh tranh.
Nhiều hộ dân buộc phải bỏ nghề để tìm sinh kế khác. Làng nghề từng sầm uất nay chỉ còn lại vài xưởng hoạt động. Tuy vậy, giữa nhịp sống hiện đại, vẫn có những gia đình kiên trì bám trụ. Với họ, dệt chiếu không chỉ là kế sinh nhai. Đó còn là trách nhiệm gìn giữ ký ức làng nghề.
Người thợ Thu Xà tìm cách thích nghi để giữ nghề
(Ảnh: Chụp màn hình Báo Tiền Phong)
Bà Trần Thị Lợi, 64 tuổi, là người gắn bó với nghề qua nhiều thế hệ. Gia đình bà có hơn 100 năm làm chiếu cói. Trước đây, mọi công đoạn đều thủ công. Mỗi ngày chỉ dệt được vài chiếc chiếu.
Hiện nay, bà đầu tư bảy máy dệt để tăng năng suất. Xưởng tạo việc làm cho khoảng 10 đến 14 lao động địa phương. Mỗi ngày sản xuất khoảng 70 chiếc chiếu. Tuy vậy, nghề vẫn phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Mùa nắng là thời điểm sản xuất chính, khi cỏ lác dễ phơi và nhuộm màu.
Bài toán đầu ra của nghề chiếu cói truyền thống
Dù có máy móc hỗ trợ, nhiều công đoạn truyền thống vẫn được giữ nguyên. Từ chọn lác, phơi, nhuộm đến dệt đều đòi hỏi kinh nghiệm. Theo các hộ làm nghề, khâu nhuộm quyết định màu sắc và độ bền. Đây cũng là nét riêng của chiếu cói Thu Xà.
Hiện nay, toàn bộ nguyên liệu phải mua từ nơi khác. Chi phí đầu vào ngày càng tăng. Giá bán chiếu dao động 65.000 đến 80.000 đồng mỗi chiếc. Sau khi trừ chi phí, lãi không đáng kể. Chính quyền địa phương cho rằng cần hỗ trợ xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu. Gắn nghề chiếu với du lịch phố cổ được xem là hướng đi lâu dài.
Theo: Báo Tiền Phong
