Từ lâu, chúng ta tin rằng con người có năm giác quan cơ bản: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác. Sau đó, nhiều học giả đề cập đến “giác quan thứ sáu”, thường được hiểu là nhận thức ngoại cảm. Nghiên cứu mới gần đây cho thấy con người cũng sở hữu một dạng “giác quan thứ bảy”: khả năng cảm nhận vật thể mà không cần tiếp xúc vật lý.
- Trẻ em lên mạng ngày càng sớm và AI bảo vệ các em đến mức nào
- Fluorua – Chất hóa học âm thầm ăn mòn bộ não con người
- Hiểu “Đạo Trời Đạo Đất Đạo Người” để sống vững giữa đời
Các nhà khoa học tại University College London (UCL) và Queen Mary University of London cho biết giác quan thứ bảy này thực chất là “cảm ứng từ xa” – khả năng nhận biết các vật thể bị chôn vùi thông qua những tín hiệu xúc giác tinh tế. Trong thông cáo báo chí phát hành ngày 12 tháng 11, UCL cho biết nghiên cứu chung của hai trường đã lần đầu tiên xác nhận rằng con người có thể phát hiện vật thể từ xa mà không cần chạm trực tiếp, giống như cách một số loài chim, chẳng hạn chim choi choi, tìm kiếm con mồi dưới lớp cát.
Thông thường, xúc giác ở con người được cho là chỉ hoạt động khi có tiếp xúc trực tiếp với vật thể. Tuy nhiên, ở các loài chim lội nước, cảm ứng từ xa cho phép chúng cảm nhận chuyển động của vật thể ẩn dưới cát khi chúng tác động lực bằng mỏ. Cơ chế tương tự cũng xuất hiện ở con người khi ngón tay tạo áp lực lên bề mặt cát, làm phát sinh những dịch chuyển nhỏ của các hạt cát và truyền tín hiệu cơ học đến đầu ngón tay.
(Ảnh: Chụp màn hình/genk.vn)
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học yêu cầu 12 người tham gia nhẹ nhàng lướt ngón tay qua lớp cát để tìm các khối lập phương nhỏ được giấu bên dưới trước khi chạm vào chúng. Thí nghiệm được thực hiện 216 lần và cho thấy con người, dù không có cấu trúc mỏ đặc trưng như chim, vẫn có khả năng cảm nhận tương đương. Việc mô hình hóa các đặc tính vật lý của hiện tượng cảm ứng từ xa cũng cho thấy bàn tay con người vô cùng nhạy cảm, có thể phát hiện sự hiện diện của vật thể bị chôn vùi bằng cách cảm nhận những dịch chuyển rất nhỏ xung quanh. Độ chính xác đạt tới 70%, và trong các lần phát hiện thành công, ngón tay người tham gia cách vật thể trung bình khoảng 2,7 cm.
Bên cạnh thí nghiệm trên người, nhóm nghiên cứu còn thử nghiệm với một cánh tay robot được trang bị cảm biến xúc giác tùy chỉnh và thuật toán LSTM. Robot có thể nhận biết vật thể từ khoảng cách xa hơn nhưng lại thường xuyên đưa ra cảnh báo sai, dẫn đến độ chính xác tổng thể chỉ khoảng 40%, thấp hơn đáng kể so với con người. Kết quả này càng nhấn mạnh sự tinh vi của xúc giác tự nhiên mà các hệ thống robot hiện nay vẫn chưa thể bắt kịp.
Những phát hiện trên khẳng định rằng con người thực sự có thể nhận biết sự tồn tại của vật thể trước khi xảy ra tiếp xúc vật lý. Đây là điều bất ngờ, bởi từ trước đến nay, nhận thức xúc giác thường được xem là gắn liền với tiếp xúc trực tiếp. Phát hiện này không chỉ mở rộng hiểu biết về xúc giác mà còn cung cấp một chuẩn mực quan trọng để cải thiện công nghệ hỗ trợ và cảm biến của robot. Bằng cách mô phỏng khả năng cảm nhận tinh tế của con người, kỹ sư có thể thiết kế các hệ thống robot với độ nhạy cao hơn, phù hợp cho các ứng dụng trong môi trường hạn chế tầm nhìn như phát hiện, đào bới hoặc tìm kiếm.
Elisabetta Versace, giảng viên cao cấp ngành tâm lý học tại Đại học Queen Mary London và là trưởng phòng thí nghiệm Prepared Minds, là người đầu tiên nảy ra ý tưởng thử nghiệm cảm ứng từ xa trên người. Bà cho biết: “Đây là lần đầu tiên cảm ứng từ xa được nghiên cứu trên người, và phát hiện này đã thay đổi hiểu biết của chúng ta về cách các sinh vật sống, bao gồm cả con người và nhận thức thế giới.” Những phát hiện này đã được công bố tại Hội nghị quốc tế về Phát triển và Học tập của IEEE.
Theo: Aboluowang và tác giả biên dịch lại
