Hàng trăm hộ trồng sầu riêng ở Đắk Lắk đang đối mặt nguy cơ mất trắng khi doanh nghiệp ngừng thu mua do khâu xét nghiệm tạm dừng, khiến trái chín rụng hàng loạt, giá rớt sâu.
Sầu riêng chín rụng, nông dân thiệt hại nặng
Tại xã Ea Tôh (huyện Krông Pắc), bà Đoàn Thị Thúy . Chủ vườn hơn 100 cây sầu riêng – cho biết, mỗi ngày vườn mất hơn 200 kg trái do chín rụng. Doanh nghiệp từng đặt cọc 82.000 đồng/kg, nhưng nay hàng rụng chỉ bán được 20.000–25.000 đồng/kg cho thương lái nhỏ.
Ông Đoàn Kiêm, chủ 3 ha sầu riêng, cũng phải tạm dừng thu hoạch vì chưa ,có kết quả kiểm nghiệm. Hơn 500 cây của ông đã đầu tư khoảng 600 triệu đồng/năm, nay thiệt hại hàng trăm triệu khi hàng chục tấn trái hư hỏng. “Năm ngoái tôi lãi vài tỷ đồng, năm nay được mùa mà lại thua lỗ chỉ vì tắc khâu xét nghiệm,” ông Kiêm nói.
Theo Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, hàng trăm vườn sầu riêng đến kỳ thu hoạch đang rơi vào cảnh tương tự khi doanh nghiệp ngừng mua, khiến nông dân điêu đứng.
Doanh nghiệp kẹt hàng, container chờ kiểm nghiệm
Không chỉ nông dân, các doanh nghiệp xuất khẩu cũng đang “ngồi trên đống lửa”. Giám đốc một công ty tại Đắk Lắk cho biết họ phải dừng thu mua từ ngày 21/10 do không có phòng xét nghiệm nhận mẫu. Hàng không có chứng nhận an toàn nên không thể thông quan, khiến nhiều container bị kẹt trên 10 ngày. “Một số doanh nghiệp phải bán trong nước hoặc tách múi để tránh hư hỏng,” ông nói.
Một doanh nghiệp khác ở Buôn Ma Thuột cho biết lô hàng sản xuất ngày 9/10 bị kẹt tại Lạng Sơn suốt 15 ngày, khiến sầu riêng nứt vỏ, hư hỏng, thiệt hại hàng tỷ đồng. Toàn tỉnh hiện có gần 2.000 container tồn kho và cửa khẩu, nhiều lô bị kẹt 10–15 ngày, nguy cơ giảm chất lượng. Giá sầu riêng loại A tại kho đã giảm từ hơn 100.000 đồng xuống còn 80.000 đồng/kg.
Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho biết tình trạng ách tắc bắt đầu từ ngày 11/10 khi các phòng xét nghiệm ngừng tiếp nhận mẫu và chậm trả kết quả. Do thiếu chứng nhận an toàn – điều kiện bắt buộc để thông quan – nên doanh nghiệp buộc phải dừng thu mua.
Nguyên nhân từ khâu xét nghiệm, Bộ vào cuộc gỡ vướng
Một trung tâm xét nghiệm ở miền Bắc thông báo tạm dừng nhận mẫu từ 21–27/10 để bảo trì thiết bị sau thời gian vận hành liên tục trong mùa cao điểm. Việt Nam hiện có 24 phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc công nhận, với năng lực khoảng 3.200 mẫu/ngày. Tuy nhiên, nhiều thiết bị hỏng hoặc hết hạn định kỳ, phải chờ cấp lại giấy phép.
Từ 1/7, việc cấp phép được giao cho địa phương, nhưng thủ tục còn vướng, khiến tiến độ chậm. Bộ Nông nghiệp đã yêu cầu Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp phía Trung Quốc đẩy nhanh phê duyệt các phòng mới và hỗ trợ địa phương trong giai đoạn bảo trì.
Một số cơ sở đã bắt đầu trả kết quả giúp giải tỏa phần hàng tồn, nhưng việc nhận mẫu mới vẫn chưa trở lại bình thường. Hiệp hội Rau quả Việt Nam kiến nghị nên có kế hoạch bảo trì luân phiên để tránh tắc chuỗi kiểm nghiệm, gây thiệt hại lớn cho nông dân và doanh nghiệp.
Theo Cục Hải quan, 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,8 tỷ USD sầu riêng, trong đó sầu tươi đạt 451.000 tấn (1,52 tỷ USD), giảm 25% so với cùng kỳ, còn sầu đông lạnh đạt 265 triệu USD, tăng 127%
Theo: VietNamNet
