Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng với các cơ sở mầm non tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1, nhưng dự thảo nghị định chưa định nghĩa rõ hành vi nào bị coi là vi phạm.
- Bão số 1 vào vịnh Bắc Bộ, ven biển phía Bắc có nơi mưa trên 500mm
- Công an TPHCM khởi tố vợ chồng sản xuất hơn 14.000 áo thun giả nhãn hiệu
- Cháy biệt thự liền kề ở Kiến Hưng: Người đàn ông bỏng toàn thân hô cứu hai người kẹt bên trong
Dự thảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng quy định mức xử phạt áp dụng cho cả hành vi dạy kiến thức vượt quá yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non. Nhiều chuyên gia sau khi đọc dự thảo đã đặt câu hỏi: ranh giới giữa “dạy trước chương trình” và “chuẩn bị vào lớp 1” nằm ở đâu.
Tiến sĩ Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã gửi góp ý đến Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 29/6 và ủng hộ chủ trương bảo vệ trẻ khỏi áp lực học trước tuổi. Tuy nhiên, bà chỉ ra rằng dự thảo chưa trả lời được câu hỏi cốt lõi: dạy trước chương trình là dạy theo sách giáo khoa lớp 1, hay chỉ cần trẻ đạt năng lực đọc, viết, tính toán tương đương học sinh lớp 1 cũng bị coi là vi phạm.
Trong các mô hình giáo dục hiện đại, trẻ học qua trò chơi và trải nghiệm có thể tự đọc câu chuyện ngắn, nhận biết chữ, hiểu khái niệm số lượng hoặc thực hiện phép tính đơn giản mà không qua bất kỳ bài giảng nào theo kiểu tiểu học. Tiến sĩ Hương kiến nghị Bộ chỉ xử lý các trường hợp tổ chức dạy đúng nội dung chương trình tiểu học, luyện chữ, luyện toán theo yêu cầu lớp 1 hoặc gây áp lực học tập cho trẻ; đồng thời ban hành định nghĩa chính thức và bộ tiêu chí nhận diện hành vi vi phạm.
Thạc sĩ Nguyễn Mai Duyên, chuyên gia tâm lý giáo dục có nhiều năm tư vấn quản trị mầm non, phân định hai khái niệm theo cách cụ thể hơn. Theo bà, dạy trước chương trình là tổ chức cho trẻ học theo sách giáo khoa lớp 1, học theo cấu trúc môn học tiểu học, hoàn thành chuẩn kiến thức lớp 1 hoặc bị kiểm tra, đánh giá theo chuẩn tiểu học. Còn chuẩn bị vào lớp 1 là giúp trẻ hình thành ngôn ngữ, giao tiếp, làm quen chữ cái, phát triển vận động tinh, khả năng tập trung và tâm thế tích cực.
Bà Duyên dẫn Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi — văn bản do chính Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành — trong đó quy định trẻ 5 tuổi cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết”, bao gồm yêu thích sách, nhận biết chữ cái tiếng Việt, nhận biết âm giống nhau trong tiếng và bắt chước hành vi viết. Đây là căn cứ để bà cho rằng chính Bộ đã xác định việc chuẩn bị năng lực là mục tiêu của giáo dục mầm non, không phải hành vi dạy trước.
Nếu quy định không được diễn giải rõ, hệ quả sẽ đi theo hai hướng trái chiều. Giáo viên thận trọng có thể e ngại tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ vì sợ vi phạm; trong khi đó, một số cơ sở lại lợi dụng khái niệm “chuẩn bị vào lớp 1” để tiếp tục dạy trước chương trình mà không bị xử lý.
Thạc sĩ Mai Duyên kiến nghị dự thảo cần liệt kê rõ những hoạt động không bị coi là vi phạm — như phát triển ngôn ngữ, làm quen sách, làm quen chữ cái, hoạt động tiền đọc và tiền viết, tạo nét hoặc áp dụng phương pháp giáo dục hiện đại — với điều kiện không thay thế chương trình lớp 1, không dạy theo mô hình tiểu học, không kiểm tra theo chuẩn lớp 1 và không gây áp lực học tập cho trẻ. Mức phạt 20 triệu đồng chỉ có thể được áp dụng nhất quán khi ranh giới đó được viết thành văn bản rõ ràng.
Đỗ Vân (tổng hợp)
