Hàng chục miệng phun khổng lồ dưới đáy Thái Bình Dương vừa được phát hiện, liên tục giải phóng khí hydro, mở ra cơ hội viết lại hiểu biết về sự hình thành Trái đất và nguồn gốc sự sống.
- Người Việt háo hức ngắm siêu trăng máu hiếm có đêm 7-8/9
- Sóng hấp dẫn: Tiếng thì thầm vũ trụ minh oan cho Einstein sau một thế kỷ
- Tin quốc tế tổng hợp 10/9: Mỹ và Ấn Độ nối lại đàm phán thương mại
“Thành phố ngầm” khổng lồ giữa đại dương
Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố phát hiện hệ thống thủy nhiệt khổng lồ mang tên Côn Lôn (Kunlun system). Nằm sâu dưới đáy Thái Bình Dương, khu vực này chứa tới 20 miệng phun khổng lồ, liên tục phun khí hydro với cường độ mạnh.
Miệng phun lớn nhất rộng tới 1.800m và sâu 130m, tạo thành một “bầy ống” kỳ vĩ trải rộng trên diện tích hơn 11km². Con số này lớn gấp hàng trăm lần so với hệ thống thủy nhiệt nổi tiếng Lost City ở Đại Tây Dương.
Đặc biệt, kết quả đo đạc cho thấy Côn Lôn sản sinh hơn 5% lượng hydro phi sinh học toàn cầu, chỉ từ một hệ thống duy nhất. Đây là con số khiến giới khoa học phải kinh ngạc và lập tức đặt lại nhiều giả thuyết về hoạt động địa chất dưới lòng đại dương.
Điều bất ngờ hơn, Côn Lôn không nằm ở ranh giới mảng kiến tạo như hầu hết hệ thống thủy nhiệt khác, mà xuất hiện giữa lòng một mảng kiến tạo rộng lớn. Giáo sư Sun Weidong, Viện Hải dương học – Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc, nhận định: “Côn Lôn nổi bật bởi quy mô khổng lồ, lượng hydro phát thải cực lớn và vị trí địa chất khác thường. Nó buộc chúng ta phải xem lại những giả định lâu nay về sự hình thành các hệ thống thủy nhiệt”.
Hệ sinh thái sống nhờ bóng tối và hydro
Không giống môi trường gần bề mặt biển, Côn Lôn chìm trong bóng tối vĩnh hằng. Ánh sáng Mặt trời không bao giờ chạm tới, nên sự sống nơi đây không dựa vào quang hợp, mà tồn tại nhờ hóa tổng hợp (chemosynthesis).
Các sinh vật khai thác năng lượng từ hydro và khoáng chất do miệng phun giải phóng, tạo nên một hệ sinh thái phong phú và bền vững. Các nhà khoa học ví quá trình này như một “cỗ máy thời gian”, bởi nó tương đồng với điều kiện Trái đất sơ khai hơn 3,5 tỉ năm trước, khi sự sống đầu tiên manh nha hình thành.
Giáo sư Sun nhấn mạnh: “Côn Lôn giống như cửa sổ nhìn vào quá khứ. Nghiên cứu hệ sinh thái này giúp chúng ta hiểu rõ hơn cách sự sống có thể khởi nguồn từ những phản ứng hóa học đơn giản”.
Manh mối cho sự sống ngoài hành tinh
Theo các chuyên gia, hiện tượng thủy nhiệt tại Côn Lôn có liên quan đến quá trình địa chất hiếm gặp mang tên serpentinization. Khi nước biển thấm vào lớp đá phủ mantle dưới đáy đại dương, nó tạo ra khoáng serpentine màu xanh lục và giải phóng hydro khổng lồ.
Điều này khiến Côn Lôn trở thành “phòng thí nghiệm tự nhiên” để nghiên cứu mối liên hệ giữa hydro và sự hình thành sự sống. Những môi trường giàu hydro như vậy từng được coi là chiếc nôi của sinh giới trên Trái đất nguyên thủy.
Không chỉ dừng lại ở hành tinh xanh, phát hiện này còn mang ý nghĩa quan trọng trong hành trình chinh phục vũ trụ. Các nhà khoa học tin rằng những môi trường thủy nhiệt tương tự có thể tồn tại trên các vệ tinh băng giá như Enceladus (của sao Thổ) hay Europa (của sao Mộc) – nơi có đại dương ngầm dưới lớp băng dày.
Việc nghiên cứu Côn Lôn sẽ cung cấp dữ liệu quý giá cho các sứ mệnh không gian trong tương lai, khi con người tìm kiếm dấu hiệu sự sống ngoài Trái đất.
Dù phần lớn đáy đại dương vẫn còn là bí ẩn, phát hiện Côn Lôn cho thấy hành tinh xanh còn nhiều điều chưa được giải mã. Mỗi phát hiện mới không chỉ làm thay đổi hiểu biết về địa chất, mà còn có thể viết lại lịch sử sự sống trên Trái đất – và thậm chí mở ra chương mới trong cuộc tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh.
Theo: Tuổi Trẻ
