Bí ẩn giếng cổ Tam Hải: Nguồn nước ngọt chưa bao giờ cạn giữa đảo khơi

Nằm dưới chân núi Bàn Than, hai giếng cổ Tam Hải hàng trăm năm tuổi luôn đầy ắp nước ngọt bất chấp nắng hạn khốc liệt. Đây là tài sản vô giá, nuôi sống hàng nghìn cư dân xã đảo qua nhiều thế hệ.

Kiến trúc đá tổ ong độc đáo và mạch nước ngọt từ núi thiêng

Tọa lạc tại thôn Thuận An, xã Tam Hải (Đà Nẵng), hai giếng cổ nằm cách nhau 0,5km với cấu trúc tương đồng. Giếng được thiết kế hình tròn, đường kính rộng 2m và có độ sâu ấn tượng lên tới 10m. Toàn bộ lòng giếng được xây dựng bằng những khối đá tổ ong vuông vức, xếp chồng lên nhau vô cùng vững chắc qua hàng thế kỷ. Đây là minh chứng cho kỹ thuật xây dựng bền bỉ của người xưa, giúp công trình trụ vững trước sự khắc nghiệt của thời gian và thiên nhiên biển đảo.

Điểm kỳ lạ nhất chính là vị trí giếng chỉ cách bờ biển khoảng 1km nhưng nước luôn ngọt lịm,. Dưới đáy giếng xuất hiện nhiều khối đá đen và một hang sâu ăn ngang lòng đất, giúp đón mạch nước ngầm dồi dào rỉ ra từ núi Bàn Than linh thiêng,. Để giữ gìn vệ sinh, miệng giếng hiện nay đã được bao bọc bởi lớp xi măng bảo vệ, có nắp đậy kim loại cùng khóa an toàn. Mạch nước này được coi là tinh túy của vùng đất, mang lại sự sống cho cư dân.

Bà Nguyễn Thị Lan, một cư dân 89 tuổi, chia sẻ rằng người dân qua nhiều thế hệ luôn trân trọng giữ gìn hai giếng cổ này. Dù không ai biết chính xác thời điểm xây dựng, nhưng theo lời tiền nhân, giếng đã hiện hữu từ khi lập làng cách đây hàng trăm năm. Theo hương ước và văn hóa địa phương, nước giếng quý giá chỉ được dùng để nấu ăn, đun uống, tuyệt đối cấm việc tắm giặt tại đây. Ý thức cộng đồng cao độ đã giúp bảo vệ nguồn nước ngọt quý báu không bị ô nhiễm.

Di sản của người Hoa và sức sống mãnh liệt qua những mùa hạn hán

Theo ông Trần Minh Tập, Trưởng thôn Thuận An, các thông tin dịch từ bia đá tại hiện trường chỉ ra rằng hai giếng cổ do các thương điền người Hoa xây dựng. Đây là dấu tích từ thời họ đến giao thương tại bến cảng Hội An rồi ghé qua đảo Tam Hải để tìm kiếm nguồn nước ngọt phục vụ hành trình biển. Dù trải qua chiến tranh khốc liệt, di tích vẫn giữ được sự nguyên vẹn. Từ năm 1934 đến nay, dân làng đã chủ động tiến hành trùng tu giếng tổng cộng 4 lần để bảo tồn.

Điểm đặc biệt khiến cư dân coi đây là “tài sản vô giá” chính là khả năng chịu hạn phi thường khi chưa bao giờ cạn nước,. Ngay cả trong những năm hạn hán khốc liệt nhất, khi mạch nước xuống thấp nhất, giếng vẫn duy trì một lượng nhỏ đủ để dân làng lấy về sử dụng. Từ năm 2007, không chỉ thôn Thuận An mà toàn bộ hơn 10.000 cư dân xã đảo đều phụ thuộc vào nguồn nước ngọt từ hai giếng cổ này. Mạch ngầm bền bỉ này đã trở thành cứu cánh cho cả xã đảo.

Hiện nay, hai giếng cổ đã trở thành điểm dừng chân hấp dẫn khách du lịch trong hành trình khám phá quần thể địa chất Bàn Than,. Nhận thấy tiềm năng văn hóa to lớn, người dân địa phương bắt đầu phát triển các mô hình homestay và dịch vụ cộng đồng. Sự hiện diện của di tích không chỉ cung cấp nguồn sống mà còn tạo động lực mạnh mẽ để phát triển kinh tế xã đảo Tam Hải. Việc bảo tồn di sản này gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững, mang lại sinh kế lâu dài.

Theo: Báo Dân trí