Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn giá trị văn hóa tại Văn Chấn

Phát triển du lịch cộng đồng đang trở thành hướng đi trọng tâm của xã Văn Chấn (Lào Cai), dựa trên khai thác cảnh quan thiên nhiên, giá trị chè Shan tuyết và bản sắc văn hóa các dân tộc, hướng tới mô hình du lịch xanh, bền vững và hiệu quả

Khai thác tiềm năng chè Shan tuyết để phát triển du lịch cộng đồng

Thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, xã Văn Chấn được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Sơn Thịnh và các xã Suối Giàng, Đồng Khê, Suối Bu. Trong đó, Suối Giàng từ lâu là điểm du lịch hấp dẫn với khí hậu mát mẻ quanh năm, độ cao hơn 1.300 m cùng quần thể chè Shan tuyết cổ thụ nổi tiếng.

Đến Suối Giàng, du khách ấn tượng trước rừng chè có tuổi đời hàng trăm năm, gắn bó với nắng gió vùng cao và trở thành niềm tự hào của đồng bào Mông. Cùng với thưởng thức Diệp trà, Hồng trà, Bạch trà, Hoàng trà, du khách còn được trải nghiệm quy trình sản xuất, tìm hiểu phong tục, văn nghệ truyền thống.

Việc nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tăng cường quảng bá giúp trà Shan tuyết Suối Giàng có mặt tại nhiều thị trường trong và ngoài nước. Người Mông chú trọng gìn giữ diện tích chè, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước chuyển đổi tư duy phát triển kinh tế gắn với du lịch cộng đồng.

Theo thống kê, Suối Giàng hiện có hơn 40.000 cây Shan tuyết cổ thụ từ 100–500 năm tuổi, được xem là di sản thiên nhiên đặc sắc của đồng bào Mông. Trà Shan tuyết không chỉ mang giá trị sinh thái mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch xanh và tăng thu nhập cho người dân.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai cho biết tỉnh kỳ vọng sự đồng hành của các chuyên gia nhằm xây dựng nền tảng phát triển bền vững. Mục tiêu cao nhất là nâng cao đời sống người dân, đưa giá trị trà Shan tuyết và văn hóa bản địa vươn ra thị trường quốc tế.

Đột phá kinh tế du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp hữu cơ

UBND xã Văn Chấn vừa tổ chức Lễ hội Trà Shan tuyết 2025 nhằm quảng bá văn hóa bản địa và định vị thương hiệu trà Suối Giàng trong nhóm nông sản đặc hữu.

Theo đánh giá của các chuyên gia, chè Shan tuyết sở hữu hàm lượng polyphenol và catechin cao, là nền tảng để phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng. Ứng dụng công nghệ sấy lạnh, sấy thăng hoa, chiết xuất hoạt chất hay lên men vi sinh sẽ giúp giữ trọn hương vị, mở rộng các dòng sản phẩm như matcha Shan tuyết, trà hòa tan hay quà tặng cao cấp. Chuỗi chế biến chuẩn hóa và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR là điều kiện quan trọng để nâng tầm thương hiệu chè Shan tuyết Suối Giàng.

Hợp tác xã Suối Giàng đóng vai trò then chốt khi 98% người dân sống dựa vào cây chè cổ thụ. HTX đã chuyển đổi từ mô hình thủ công sang chế biến hiện đại, sản xuất theo hướng “xanh – sạch – bền vững”, kết hợp kỹ nghệ truyền thống và năng lượng tái tạo. Việc thương mại số hóa giúp sản phẩm tiếp cận thị trường quốc tế, tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Đại hội Đảng bộ xã Văn Chấn nhiệm kỳ 2025–2030 xác định đột phá phát triển kinh tế du lịch gắn với nông nghiệp hữu cơ và văn hóa bản địa là một trong ba khâu trọng tâm, hướng tới doanh thu du lịch đạt 370 tỷ đồng vào năm 2030.

Toàn xã hiện có hơn 950 ha chè (500 ha chè Shan tuyết) và 375 ha cây ăn quả. Nhiều sản phẩm OCOP đã có chỗ đứng trên thị trường. Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu có trên 34 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất một sản phẩm 5 sao từ trà Shan tuyết, tạo nền tảng thúc đẩy du lịch canh nông và du lịch trải nghiệm.

Phát triển hạ tầng du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa

Xã Văn Chấn đang ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các điểm du lịch trọng điểm như Suối Khoáng, Bản Mới, Tặng Chan, Trung Tâm, Sơn Lương… Mục tiêu đến năm 2030, các tuyến đường vào điểm du lịch sẽ được mở rộng tối thiểu 7,5 m; cầu qua suối Nhì sẽ được xây dựng để bảo đảm giao thông an toàn khi mưa lũ.

Hạ tầng số cũng được đẩy mạnh. Xã dự kiến phủ sóng 4G/5G toàn địa bàn, lắp đặt wifi miễn phí tại tất cả điểm du lịch, đưa chợ Trung tâm và chợ Đồng Khê trở thành chợ 4.0. Hợp tác xã và hộ dân được hỗ trợ gắn mã QR truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số.

Bản sắc văn hóa các dân tộc Tày, Thái, Mông, Mường, Dao… tiếp tục được bảo tồn và khai thác hiệu quả thông qua các lễ hội Trà Shan tuyết, Gầu Tào, Loong tồng, cốm mới, khắp then, múa xòe Thái, nghệ thuật khèn Mông… Đây là tài nguyên du lịch quan trọng tạo nên sức hấp dẫn cho Văn Chấn.

Theo các chuyên gia, phát triển du lịch cộng đồng tại Văn Chấn chỉ bền vững khi cân bằng giữa khai thác cảnh quan tự nhiên, văn hóa bản địa và cách làm du lịch chuyên nghiệp, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm. Xã đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 20% dân số trong độ tuổi lao động tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào ngành du lịch, đưa thu nhập bình quân đầu người đạt trên 50 triệu đồng/năm

Theo: Báo Tin Tức