Sau hơn một thập kỷ được UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa Thế giới, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Thành nhà Hồ tiếp tục được Thanh Hóa chú trọng. Nhiều dự án quy hoạch, khảo cổ, chuyển đổi số và phát triển du lịch đang góp phần đưa di sản trở thành điểm đến tiêu biểu của xứ Thanh.
- 9 cá thể hổ nuôi trái phép ở Thanh Hóa sắp được chuyển giao ra Hà Nội
- Bão kalmaegi: Gây gió mạnh Đà Nẵng – Đăk Lăk từ chiều nay
- Những người hùng thầm lặng: Mang cả “gia tài” đi cứu người
Từng bước hoàn thiện quy hoạch và bảo tồn di sản
Ngay sau khi được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 2011, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ đã tham mưu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng UBND tỉnh Thanh Hóa xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị khu di sản, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ngày 12/8/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1316/QĐ-TTg, xác định tổng diện tích quy hoạch hơn 5.078 ha, gồm vùng lõi 155,5 ha (Thành Nội, La Thành, đàn tế Nam Giao) và vùng đệm hơn 4.900 ha. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo tồn lâu dài công trình đá độc đáo nhất Việt Nam.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 158/NQ-HĐND (2021) của HĐND tỉnh Thanh Hóa đã thông qua dự án bảo tồn, phục hồi một số hạng mục công trình thuộc khu vực Thành Nội với tổng mức đầu tư hơn 745 tỉ đồng giai đoạn 2022 – 2025. Tiếp đó, Quyết định số 2925/QĐ-UBND (2025) phê duyệt dự án tu bổ, phục hồi giai đoạn 1 (2025 – 2028) trị giá hơn 345 tỉ đồng.
Công tác khai quật khảo cổ học được triển khai quy mô lớn theo Quyết định số 4220/QĐ-UBND (2013), với tổng diện tích hơn 56.000 m² và vốn đầu tư trên 90 tỉ đồng. Các dự án tu bổ, gia cố tường thành đá cũng được thực hiện thường xuyên. Dự án tu bổ cấp thiết tường thành đá (2020) trị giá hơn 14,7 tỉ đồng và dự án gia cố chống sạt lở (2024) hơn 14,3 tỉ đồng là minh chứng rõ nét cho sự quan tâm đầu tư của tỉnh.
Phát huy giá trị di sản gắn với du lịch và chuyển đổi số
Không dừng ở công tác bảo tồn, Thành nhà Hồ đang trở thành điểm đến du lịch đặc trưng của xứ Thanh. Đề án khai thác, phát triển du lịch Di sản Văn hóa Thế giới Thành nhà Hồ được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1967/QĐ-UBND (2016) đặt mục tiêu đưa lượng khách từ 78.500 lượt năm 2016 lên 800.000 lượt vào năm 2030, doanh thu đạt 2.000 tỉ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân 13,6%.
Tổng mức đầu tư cho đề án là 916 tỉ đồng, trong đó hơn 600 tỉ đồng từ nguồn xã hội hóa. Đến nay, nhiều hạng mục đã mang lại kết quả rõ rệt: du lịch cộng đồng hình thành tại vùng đệm, các tuyến tham quan được mở rộng và nâng cấp. Trung tâm hiện vận hành 4 tuyến du lịch chủ lực gồm: “Thành nhà Hồ – về miền di sản”, “Thành nhà Hồ và các làng truyền thống”, “Thành nhà Hồ – tâm linh vùng đệm di sản”, “Thành nhà Hồ – di tích và thắng cảnh vùng đệm”. Những tuyến này kết nối khu di sản với các làng nghề, di tích, chùa, đền trong vùng, tạo trải nghiệm đa dạng cho du khách.
Nâng cao năng lực quản lý và quảng bá di sản thời số hóa
Công tác chuyển đổi số đang góp phần quan trọng đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ đã hoàn thiện hệ thống thuyết minh 3D, giúp du khách trải nghiệm không gian triều Hồ sinh động qua hình ảnh và âm thanh.
Đề án xây dựng bản đồ kỹ thuật số vệ tinh (MAP GIS) cũng đã hoàn thành giai đoạn đầu, cho phép quản lý vùng lõi và vùng đệm bằng dữ liệu định vị, phục vụ quy hoạch, giám sát và nghiên cứu khoa học. Hồ sơ, hiện vật và tài liệu hành chính đều được số hóa, giúp tra cứu, bảo quản thuận tiện hơn.
Dù còn nhiều thách thức, Thành nhà Hồ vẫn là điểm sáng của Thanh Hóa trong công tác bảo tồn di sản văn hóa. Những dự án quy hoạch, tu bổ, nghiên cứu và chuyển đổi số đang tạo nền tảng vững chắc để di sản này tiếp tục được bảo vệ, phát huy đúng với giá trị nổi bật toàn cầu mà UNESCO đã ghi nhận.
Theo: Báo Văn hóa
