Đến 18h ngày 14/9, cả nước còn thiếu hơn 3,9 triệu cuốn sách giáo khoa, tương đương 1,5% tổng nhu cầu, dù năm học mới đã khai giảng hai tuần. Đáng chú ý, tình trạng thiếu sách xảy ra ngay trong năm đầu tiên cả nước sử dụng chung một bộ sách, khi việc cung ứng được kỳ vọng sẽ thuận lợi hơn.
- Giám đốc Bệnh viện E dính hàng loạt sai phạm đấu thầu
- Mưa lũ Quảng Trị: hơn 2.500 người sơ tán, nhiều xã bị chia cắt
- Hành trình cứu người giữa biển dữ và những giờ phút sinh tử
Sáng 15/9, tại Hội nghị giao ban báo chí Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo lần đầu công khai nhận trách nhiệm về tình trạng thiếu sách giáo khoa kéo dài từ giữa tháng 8.
Sau khi làm việc trực tuyến với sở giáo dục của 34 tỉnh, thành, Bộ xác nhận cả nước còn thiếu 3.916.370 cuốn. Trong khi đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã cung ứng khoảng 236,6 triệu bản trên tổng nhu cầu 245,94 triệu bản.
Bộ khẳng định: “Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương.” Ngay trong ngày, Bộ yêu cầu điều chuyển, in bổ sung và ưu tiên học sinh vùng biên giới, vùng sâu, vùng khó khăn.
Tình trạng thiếu sách đã được phản ánh từ giữa tháng 8. Dù Bộ từng yêu cầu bảo đảm nguồn cung trước khai giảng, sau lễ khai giảng, phụ huynh tại Huế, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Gia Lai, An Giang, đặc biệt TP HCM, vẫn phải xếp hàng tìm mua từng cuốn.
Ngày 9/9, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp chỉ đạo xử lý. Hai ngày sau, Bộ ban hành kế hoạch rà soát chính xác số sách còn thiếu, điều chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu và duy trì tổ phản ứng nhanh trực 24/7 đến hết tháng 9.
Một bộ sách chung nhưng bài toán cung ứng chưa thông suốt
Bộ Giáo dục và Đào tạo lý giải năm học 2026-2027 xuất hiện nhiều yếu tố mới cùng lúc. Đây là năm đầu tiên cả nước sử dụng chung một bộ sách theo Nghị quyết 71-NQ/TW; một số địa phương triển khai chính sách hỗ trợ sách, trong khi việc sáp nhập đơn vị hành chính làm thay đổi quy mô trường lớp.
Những biến động này khiến nhu cầu sách thay đổi nhanh hơn tốc độ in ấn. Tuy nhiên, việc thiếu gần 4 triệu cuốn sau khi năm học đã bắt đầu cho thấy khâu dự báo và cung ứng vẫn còn khoảng trống cần khắc phục.
Điều đáng chú ý là chính sách “một chương trình, một bộ sách” từng được kỳ vọng giúp dự báo nhu cầu và tổ chức cung ứng đơn giản hơn. Thực tế lại cho thấy chỉ một khâu chưa sát cũng có thể khiến hàng triệu cuốn sách không đến tay học sinh đúng thời điểm.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga nhận định công tác dự báo nhu cầu chưa sát thực tế, trong khi kênh đăng ký đặt mua qua nhiều cơ sở giáo dục còn gián đoạn hoặc triển khai muộn. Theo bà, việc cấp bách nhất hiện nay là bảo đảm mọi học sinh có sách để học, thay vì chờ đến khi tổng kết trách nhiệm.
Nhìn vào tổng thể, gần 4 triệu cuốn thiếu hụt chỉ chiếm khoảng 1,5% nhu cầu gần 246 triệu bản. Nhưng phía sau tỷ lệ ấy là hàng triệu cuốn sách mà học sinh chưa có trong tay khi năm học đã trôi qua nhiều tuần.
Với học sinh ở vùng khó khăn, khoảng trống này càng đáng lưu tâm. Việc Bộ nhận trách nhiệm và yêu cầu khẩn trương điều chuyển, in bổ sung là bước xử lý trước mắt; về lâu dài, bài toán dự báo nhu cầu và tổ chức cung ứng cần được nhìn lại để tình trạng tương tự không lặp lại.
Khi năm học đã bắt đầu được nửa tháng, điều phụ huynh và học sinh chờ đợi không chỉ là một lời nhận trách nhiệm, mà là ngày mỗi em có đủ sách giáo khoa để học.
Đỗ Vân (tổng hợp)
