Công ty North American Blue Energy Partners (NABEP) được chính phủ lâm thời Venezuela trao thêm các hợp đồng khai thác dầu khí quy mô lớn, qua đó làm dấy lên lo ngại về khả năng thu hồi hơn 10 tỷ USD dư nợ mà Venezuela còn với Trung Quốc.
- Xe cấp cứu “chặt chém” 9 triệu đồng, bệnh viện Thanh Hóa nói gì?
- Mỹ tung đồng xu in hình Trump, giá bán cao hơn 144% mệnh giá
- Sau cuộc nhậu, hai người mất tích rồi tử vong dưới sông
Theo thông báo của Nhà Trắng tối 31/8 theo giờ Washington, tương ứng sáng 01/9 theo giờ Hà Nội, NABEP do doanh nhân Venezuela Alejandro Betancourt kiểm soát đã nhận thêm 14 hợp đồng khai thác mới. Quyết định này nâng tổng số dự án công ty nắm giữ lên 17 mỏ với trữ lượng đã được kiểm chứng khoảng 65 tỷ thùng dầu.
Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết một số mỏ trong số này trước đây do các doanh nghiệp Trung Quốc, bao gồm Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC), cùng một công ty của Nga vận hành. Nhận định với SCMP, giáo sư Cui Shoujun thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc cho rằng: “Việc phát triển dầu khí tại Venezuela trên thực tế đang bị Mỹ chi phối”.
Venezuela hiện sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu đã được kiểm chứng, tương đương gần 17% tổng trữ lượng toàn cầu. Trong hơn hai thập kỷ qua, Trung Quốc là một trong những chủ nợ lớn nhất của quốc gia Nam Mỹ này.
Từ năm 2000, Bắc Kinh đã cho Venezuela vay hơn 100 tỷ USD, chủ yếu theo mô hình thế chấp bằng dầu thô. Theo cơ chế này, Venezuela thanh toán nợ bằng các chuyến hàng dầu chuyển cho bên mua nhà nước Trung Quốc, còn doanh thu được quản lý thông qua các tài khoản do phía Trung Quốc kiểm soát.
Dù Trung Quốc gần như không cấp thêm các khoản vay mới trong nhiều năm gần đây, dư nợ của Venezuela với nước này vẫn được cho là còn trên 10 tỷ USD. Trong bối cảnh đó, các mỏ dầu từng đóng vai trò bảo đảm cho việc trả nợ nay lại nằm trong danh mục dự án được NABEP tiếp quản.
Theo các điều khoản được công bố, chính phủ Mỹ nắm quyền sở hữu 35% cổ phần công ty mẹ của NABEP, đồng thời có quyền mua ưu tiên 20% sản lượng dầu theo giá thành sản xuất và được ưu tiên tiếp cận phần sản lượng còn lại. Điều này khiến dòng dầu từ các mỏ liên quan có xu hướng hướng tới thị trường Mỹ thay vì phục vụ cơ chế thanh toán nợ trước đây.
Ngày 1/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun đã lên tiếng đề nghị các quyền và lợi ích hợp pháp của nước này tại Venezuela phải được bảo đảm. Động thái này phản ánh mối quan tâm của Bắc Kinh đối với những thay đổi đang diễn ra trong lĩnh vực năng lượng của Venezuela.
Dữ liệu của S&P Global cho thấy trong tháng 8, Trung Quốc không nhập thêm lô dầu nào từ Venezuela, trong khi khoảng một nửa trong tổng số 1,1 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày của quốc gia này được chuyển sang Mỹ. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc từng là khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Venezuela.
Phó giáo sư Dylan Loh tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) nhận định diễn biến mới là “đòn giáng trực diện” đối với mạng lưới thương mại phi đô la mà Trung Quốc theo đuổi. Theo ông, việc giảm khả năng tiếp cận nguồn dầu giá rẻ có thể khiến Bắc Kinh phải tăng mua trên thị trường tự do, đồng thời ảnh hưởng đến quá trình mở rộng cơ chế thanh toán dầu mỏ bằng nhân dân tệ tại Mỹ Latin.
Ở góc độ doanh nghiệp, Erica Downs, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc sẽ chịu sức ép khi biên lợi nhuận thu hẹp. Trong nhóm doanh nghiệp nhà nước, CNPC được đánh giá là đơn vị chịu tác động đáng kể do có liên doanh trực tiếp với PDVSA, tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela.
Với quy mô khoảng 65 tỷ thùng dầu, tương đương gần 1/5 tổng trữ lượng của Venezuela, các dự án được chuyển giao cho NABEP được xem là nguồn tài nguyên chiến lược có giá trị lớn. Những thay đổi trong quyền khai thác và dòng chảy dầu mỏ không chỉ tác động tới thị trường năng lượng mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai các khoản nợ từng được bảo đảm bằng nguồn tài nguyên này.
Minh Tâm (tổng hợp)
