Từ ký ức chén chè của mẹ đến hành trình đưa bột Việt ra thế giới

TPHCM – Từ những gói bột làm thủ công trong gia đình, bà Bùi Thị Thúy Loan, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bột – Thực phẩm Tài Ký, đã phát triển sản phẩm bột pha chế Việt Nam đến hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Năm 1976, ký ức về chén chè bột năng mẹ nấu từ củ khoai mì còn sót lại đã để lại dấu ấn sâu đậm trong bà Loan. Gần nửa thế kỷ sau, câu chuyện gia đình ấy vẫn gắn với quan niệm của bà về chất lượng sản phẩm và trách nhiệm gìn giữ giá trị nông sản Việt.

Bà Loan chia sẻ câu chuyện trong những ngày tháng 10, khi Tài Ký lần thứ ba liên tiếp được xướng tên tại giải thưởng Thương hiệu Quốc gia Việt Nam. Đồng hành cùng bà còn có hai người con trai đang từng bước tham gia kế nghiệp gia đình.

Sau đó, những củ khoai mì được bà mài, gói bằng giấy lịch rồi mang bán cho tiệm tạp hóa. Trong khi đó, cha bà tự chế tạo những chiếc máy nghiền, máy lọc và máy thổi bột đầu tiên. Tài Ký hình thành tại khu vực chợ Thị Nghè, bắt đầu từ mô hình kinh tế hộ gia đình, nơi việc mưu sinh và sinh hoạt thường ngày đan xen.

Những chuyến xe ba gác theo cha đi khắp các chợ Sài Gòn bán bột cùng chén chè của mẹ đã giúp bà Loan hiểu rằng sản phẩm muốn tồn tại phải giữ được chất lượng. Bà mang theo bài học ấy khi tiếp quản cơ nghiệp gia đình năm 1992, sau khi tốt nghiệp ngành kế toán.

Thời điểm đó, thị trường trong nước chủ yếu có bột thô đơn chất, trong khi bột trộn sẵn của Thái Lan chiếm ưu thế trên các kệ siêu thị. Bà Loan đặt câu hỏi: “Tại sao xứ sở nông sản trù phú lại không có sản phẩm chế biến sâu của người Việt?”

Từ trăn trở đó, bà tìm đến Đại học Bách khoa TPHCM, thuyết phục một giảng viên khoa Hóa Thực phẩm hướng dẫn chuẩn hóa công thức. Một căn lều bạt sơ sài trên sân thượng trở thành nơi nghiên cứu những sản phẩm đầu tiên như bột chiên giòn, bột bánh xèo và bột bánh cuốn.

“Tới nay, trong 10 loại bột bán chạy nhất của Tài Ký và đã xuất khẩu, tôi là tác giả R&D của 4 công thức. Đó là bột chiên giòn đỏ, bột bánh xèo xanh, bột bánh cuốn và bột béo”, bà Thúy Loan nói.

Giữ giá trị nông sản Việt, đổi mới cách quản trị

Với bà Loan, kế nghiệp không chỉ là tiếp nhận doanh nghiệp mà còn là gìn giữ những giá trị đã tạo nên thương hiệu. Bà khẳng định: “Kế nghiệp là gìn giữ di sản tinh thần”. Vì vậy, dù phương thức sản xuất và quản trị thay đổi, doanh nghiệp vẫn duy trì tỷ trọng nguyên liệu trong nước như gạo, nếp và khoai mì ở mức trên 70%.

Các sản phẩm bột pha chế của Tài Ký đã có mặt tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. (Ảnh minh họa: THM)

Cùng đội ngũ nghiên cứu, bà chuẩn hóa kỹ thuật chế biến để chất lượng bột ổn định trước những thay đổi của thời tiết và nguyên liệu. Từ cơ sở sản xuất thủ công, Tài Ký xây dựng mạng lưới 125 nhà phân phối tại 34 tỉnh, thành và có mặt trong khoảng 90% hệ thống bán lẻ hiện đại. Doanh nghiệp cũng phát triển các sản phẩm tiện lợi nhằm đưa những loại bánh truyền thống Việt Nam đến gần hơn với thế hệ Z, người Việt ở nước ngoài và thực khách phương Tây muốn tự làm bánh Việt.

Trước dấu hiệu bão hòa của thị trường chợ truyền thống sau dịch bệnh, bà Loan định hướng mở rộng xuất khẩu theo mô hình B2B, cung ứng nguyên liệu cho những ngành chế biến có yêu cầu cao như thủy hải sản. Công ty đồng thời đẩy mạnh gia công OEM, đặt mục tiêu doanh thu 1.500 tỷ đồng vào năm 2029 và 2.000 tỷ đồng vào năm 2030.

Việc đổi mới quản trị được bà triển khai từ sớm. Năm 2012, khi chính thức tiếp quản công ty, bà đầu tư phần mềm quản lý đa quốc gia, sau đó nâng cấp lên hệ thống SAP kết nối dữ liệu trực tiếp với ngân hàng. Công cụ số hóa giúp bà có thể điều hành doanh nghiệp từ xa, kể cả khi đồng hành cùng con ở nước ngoài, đồng thời tăng tính minh bạch và trao quyền cho cấp dưới.

Trong hành trình phát triển, bà Loan còn chuẩn bị cho việc chuyển giao doanh nghiệp sang thế hệ thứ ba. Thay vì áp đặt lựa chọn, bà lập các pháp nhân độc lập để các con có không gian thử sức khi đã xác định được đam mê.

Người con trai lớn, tốt nghiệp ngành sáng tạo tại Úc, được giao đồng hành với dự án văn hóa thực hiện bộ ảnh nghệ thuật về 54 dân tộc và hoàn thiện bảo tàng bánh Việt. Người con thứ hai, sau khi tốt nghiệp ngành kinh doanh quốc tế, bắt đầu bán sản phẩm Tài Ký trên sàn thương mại điện tử, đạt doanh số hơn 100 triệu đồng mỗi ngày, rồi tiếp tục tìm hiểu lĩnh vực logistics và sản xuất.

Theo bà Loan, thế hệ kế tiếp cần giữ sứ mệnh cốt lõi về bột, đồng thời chủ động phát triển các công ty con với sản phẩm như bánh tráng, bún và bánh đông lạnh. Bà nhấn mạnh tinh thần quan sát kỹ, tự khám phá sâu và duy trì kỷ luật trong công việc.

Khát vọng lớn nhất của nữ doanh nhân là đưa bánh truyền thống Việt Nam đến các cửa ngõ hàng không quốc tế, qua đó giới thiệu rộng rãi hơn hình ảnh nông sản Việt được chế biến sâu. Từ chén chè của mẹ năm nào đến những sản phẩm có mặt ở nhiều thị trường, hành trình của bà Loan vẫn gắn với mong muốn giữ chất lượng và mở thêm cơ hội cho nông sản quê nhà.

Lê Toan (tổng hợp)