Trước tốc độ phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều chuyên gia cảnh báo nếu không sớm ban hành Luật AI, Việt Nam có thể đối mặt rủi ro về đạo đức, kinh tế, an ninh và quyền sở hữu trí tuệ. Dự luật được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển an toàn.
- Nói lời tử tế trong thế giới ảo
- Úc, EU, Hàn Quốc viện trợ hơn 90 tỉ đồng giúp người dân Việt Nam bị ảnh
- Uống nước ngọt mỗi ngày, chuyện gì xảy ra cho cơ thể
Sáu nhóm rủi ro lớn trong phát triển AI
Ngày 15-10, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo (AI).
Ông Trần Văn Khải – Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường – cho biết Việt Nam hiện đứng thứ ba Đông Nam Á về phát triển AI, song cùng với cơ hội là những rủi ro ngày càng gia tăng. Ông nhấn mạnh việc ban hành Luật AI tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV sắp tới là hết sức cần thiết để “vừa quản lý, vừa tạo không gian cho AI phát triển”.
Theo ông Khải, có sáu nhóm rủi ro chính cần được kiểm soát trong phát triển AI, gồm: hành chính công, dữ liệu cá nhân, đạo đức và trách nhiệm, an toàn mạng, việc làm – lao động, và giáo dục. Ông khẳng định: “Luật cần minh định rõ ràng các hành vi bị cấm, đồng thời xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để khuyến khích đổi mới sáng tạo”.
Luật cần đảm bảo cân bằng giữa quản lý và phát triển
Luật sư Lê Xuân Lộc cho rằng xu hướng toàn cầu là vừa bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, vừa thúc đẩy ứng dụng AI. Mọi sản phẩm do AI tạo ra đều phải tôn trọng quyền của chủ thể sáng tạo, tránh sao chép hoặc xâm phạm bản quyền.
Trong khi đó, luật sư Nguyễn Tuấn Linh (Công ty Luật quốc tế BMVN) đề nghị dự luật cần tiếp cận “công bằng, cởi mở”, không nên đặt ra quá nhiều giới hạn khiến doanh nghiệp ngại đầu tư. Ông cũng kiến nghị làm rõ phạm vi “AI rủi ro cao”, tránh quy định quá rộng khiến các chủ sở hữu nền tảng khó kiểm soát rủi ro do người dùng tạo ra.
Đại diện Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ – ASEAN, ông Nguyễn Minh Đức khuyến nghị cần có quyền miễn trừ trách nhiệm cho nhà phát triển AI nếu họ đã tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật. Theo ông, “điều này giúp khuyến khích các nhà phát triển vì mục tiêu cộng đồng, không lo bị ràng buộc quá mức”.
Tạo hành lang pháp lý và không gian đổi mới cho AI
Ông Trần Văn Trí, Giám đốc truyền thông Công ty Luatvietnam.vn, cho rằng dự thảo Luật AI nên bổ sung bốn nội dung:
- Quy định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của nhà phát triển AI.
- Làm rõ phạm vi sản phẩm cần gắn nhãn “do AI tạo ra”.
- Bắt buộc đánh giá rủi ro trước khi sử dụng hệ thống AI rủi ro cao.
- Quy định cụ thể về việc dẫn nguồn nội dung do AI tạo ra để tránh vi phạm bản quyền.
Các chuyên gia thống nhất rằng Luật AI không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là nền tảng pháp lý giúp Việt Nam tận dụng cơ hội từ công nghệ mới, đồng thời bảo vệ xã hội khỏi những rủi ro tiềm ẩn.
Theo Tuổi Trẻ
