Các nhà khoa học vừa phát hiện hồ nước ngọt lớn chưa từng có dưới đáy Đại Tây Dương. Nguồn tài nguyên này có thể giúp nhân loại ứng phó khủng hoảng nước ngọt. Tuy vậy, việc khai thác cũng đặt ra nhiều thách thức môi trường và quản lý.
- Tín chỉ carbon tại Việt Nam: Đừng để “mỏ vàng” hóa “bánh vẽ”
- Nhà xưởng rộng hàng ngàn m² bốc cháy dữ dội lúc giữa trưa
- Thanh Hóa khẩn trương tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam
Hành trình nửa thế kỷ đi tìm hồ nước ngọt bí ẩn
Câu chuyện bắt đầu từ thập niên 1970. Khi thăm dò ngoài khơi bờ Đông nước Mỹ, các nhà nghiên cứu phát hiện dấu hiệu bất thường trong trầm tích biển. Họ nghi ngờ có nước ngọt dưới đáy. Tuy nhiên, công nghệ lúc đó chưa đủ hiện đại. Vì vậy, giả thuyết bị bỏ ngỏ suốt nhiều thập kỷ.
Nửa thế kỷ sau, các nhà khoa học quay lại với dự án Expedition 501. Đây là nỗ lực hợp tác quốc tế trị giá 25 triệu USD. Dự án có sự tham gia của hơn 12 quốc gia, được Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ và Liên minh châu Âu hỗ trợ. Mùa hè năm nay, nhóm chính thức khoan thăm dò ngoài khơi Cape Cod.
Họ thu được hơn 50.000 lít mẫu nước từ độ sâu 400 mét dưới đáy biển. Kết quả phân tích thật sự gây sốc. Độ mặn chỉ 1–4 phần nghìn, thấp hơn nhiều so với mức 35 phần nghìn của nước biển. Điều này chứng minh bên dưới tồn tại một tầng chứa nước ngọt khổng lồ. Hồ nước ngọt trải dài từ bang New Jersey tới Maine. Đây có thể là một trong những phát hiện địa chất quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ.
Nguồn gốc hình thành và giá trị khoa học vượt ngoài tài nguyên
Câu hỏi lớn đặt ra là hồ nước ngọt lớn chưa từng có dưới đáy Đại Tây Dương hình thành thế nào. Một giả thuyết cho rằng nó đến từ thời băng hà cổ đại. Khi băng tan, nước ngọt thấm xuống trầm tích rồi bị giữ lại. Giả thuyết khác cho rằng nguồn nước bắt nguồn từ đất liền. Nước mưa hoặc băng tan thẩm thấu qua địa chất rồi tích tụ dần dưới đáy biển.
Để làm rõ, nhóm nghiên cứu phân tích DNA vi sinh vật, thành phần khoáng chất và đồng vị phóng xạ. Nếu nước còn trẻ, nghĩa là hồ vẫn được bổ sung từ đất liền. Khi đó, nó là nguồn tái tạo bền vững. Nếu nước cổ xưa và bị cô lập, đây sẽ là nguồn hữu hạn.
Giá trị khoa học của phát hiện không chỉ dừng ở trữ lượng. Nhờ nghiên cứu hồ nước ngọt này, các nhà khoa học có thể hiểu thêm về biến đổi khí hậu trong quá khứ. Họ có thể tái dựng lịch sử môi trường biển và sự vận động của địa chất. Như vậy, hồ nước ngọt dưới Đại Tây Dương vừa là nguồn tài nguyên vừa là kho tư liệu quý về hành tinh.
Hy vọng lớn lao nhưng cũng đầy thách thức toàn cầu
Khủng hoảng nước ngọt là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất hiện nay. Liên Hợp Quốc dự báo nhu cầu nước toàn cầu có thể vượt cung tới 40% trong 5 năm tới. Nhiều thành phố ven biển đang phải đối mặt với tình trạng nhiễm mặn ngày càng nặng. Trong bối cảnh này, phát hiện hồ nước ngọt lớn chưa từng có dưới đáy Đại Tây Dương được xem như tia hy vọng.
Tuy nhiên, việc khai thác không hề đơn giản. Thách thức đầu tiên là công nghệ. Hút nước từ đáy biển sâu đòi hỏi kỹ thuật phức tạp và chi phí khổng lồ. Bên cạnh đó, nguy cơ môi trường cũng rất lớn. Nếu khai thác ồ ạt, hệ sinh thái đáy biển có thể mất cân bằng. Ngoài ra, vấn đề pháp lý cũng phức tạp. Ai sẽ quản lý và quốc gia nào được phép sử dụng?
Tiến sĩ Rob Evans, Viện Hải dương học Woods Hole, cảnh báo: “Nếu khai thác quá mức, hậu quả sẽ khó lường.” Do đó, cộng đồng khoa học kêu gọi cần cực kỳ thận trọng. Hồ nước ngọt này nên được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi tính đến khai thác thương mại.
Dù còn nhiều thách thức, phát hiện hồ nước ngọt lớn chưa từng có dưới đáy Đại Tây Dương vẫn là một bước ngoặt lịch sử. Nếu nhân loại hợp tác và khai thác hợp lý, đây có thể trở thành nguồn lực quan trọng bảo đảm an ninh nước. Hồ nước này là minh chứng rằng khoa học toàn cầu, khi cùng nhau, có thể mang lại hy vọng lớn cho tương lai.
Theo: Tuổi Trẻ Online
