Thu phí eo biển Malacca: Ý tưởng gây tranh luận của Indonesia

Bộ trưởng Tài chính Indonesia gợi ý thu phí tàu bè tại eo biển Malacca để khẳng định vị thế kinh tế, song gặp phải sự bác bỏ từ các láng giềng.

Indonesia muốn thu phí để khẳng định vị thế

Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa ngày 22-4 đã đề xuất ý tưởng thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Malacca. Theo ông Purbaya, đây là cách để Indonesia tận dụng vị trí chiến lược dọc theo các tuyến đường thương mại và năng lượng quan trọng của thế giới. Ông dẫn lời Tổng thống Prabowo Subianto, nhấn mạnh Indonesia không nên chỉ coi mình là một quốc gia “ngoại vi” mà cần trở thành một nhân tố then chốt, có ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy kinh tế toàn cầu.

Tại một hội thảo ở Jakarta, ông Purbaya bày tỏ sự băn khoăn khi các con tàu vận tải lớn đi qua vùng biển này bao năm qua mà không đóng phí quá cảnh. Ông cho rằng đây là một thiếu sót cần được xem xét lại để mang lại giá trị kinh tế cho đất nước. Ý tưởng này được lấy cảm hứng từ mô hình của Iran tại eo biển Hormuz, nơi các khoản phí được áp dụng để bù đắp chi phí quản lý và khai thác lợi thế địa lý, tạo ra nguồn thu bền vững cho ngân sách quốc gia.

Eo biển Malacca hiện là cầu nối trọng yếu giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, giáp với ba nước gồm Indonesia, Malaysia và Singapore. Dù đóng vai trò sống còn với thương mại thế giới, khu vực này từ trước đến nay vẫn duy trì cơ chế quá cảnh tự do, không thu phí. Indonesia tin rằng nếu có sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia ven biển, việc áp phí có thể thực hiện được, qua đó nâng cao đáng kể giá trị kinh tế từ các hoạt động hàng hải quốc tế thường nhật.

Các nước láng giềng khẳng định quyền tự do đi lại

Trái ngược với kỳ vọng của Indonesia, Singapore đã nhanh chóng đưa ra quan điểm phản đối. Ngoại trưởng Vivian Balakrishnan khẳng định quyền tự do hàng hải qua eo biển Malacca là nguyên tắc không thể thay đổi. Ông nhấn mạnh Singapore sẽ không tham gia hay ủng hộ bất kỳ đề xuất nào có tính chất hạn chế hoặc áp phí lên tàu bè. Với Singapore, việc duy trì một tuyến đường thủy mở và an toàn là ưu tiên hàng đầu để bảo vệ dòng chảy thương mại và sự ổn định của nền kinh tế khu vực.

Malaysia cũng bày tỏ sự đồng tình với Singapore trong việc bác bỏ ý tưởng của Indonesia. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Anthony Loke tuyên bố Malaysia kiên định với các cam kết quốc tế về tự do hàng hải. Ông khẳng định Malaysia luôn tuân thủ các quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và tôn trọng luật pháp quốc tế. Việc thu phí tàu thuyền quá cảnh có thể tạo ra những rào cản không cần thiết và vi phạm các thỏa thuận đa phương mà Malaysia đã tham gia với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm.

Sự phản ứng đồng loạt từ hai nước láng giềng quan trọng nhất cho thấy đề xuất của Indonesia sẽ đối mặt với nhiều rào cản lớn. Các chuyên gia kinh tế nhận định, việc thu phí tại một eo biển quốc tế không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế mà còn liên quan mật thiết đến luật pháp và quan hệ ngoại giao. Nếu không có sự đồng thuận từ các nước chung đường biên giới và cộng đồng quốc tế, ý tưởng này khó có thể trở thành hiện thực trong tương lai gần, dù Indonesia có quyết tâm đến đâu.

Theo: Báo Thanh Niên