Áp lực kinh tế đang trở thành yếu tố quyết định kết cục đối đầu Mỹ – Iran, thay vì những cuộc giao tranh quân sự trực tiếp như trước đây.
- Rút quân Mỹ, ông Trump dự tính cắt giảm lực lượng đồn trú tại châu Âu
- Căng thẳng Iran: Mỹ chuẩn bị các phương án tấn công quân sự mới
- Tổng thống Trump từ chối mặc áo chống đạn sau các vụ mưu sát
Mỹ và Iran trong cuộc đua tiêu hao về tài chính
Ngày 1/5/2026, tờ Iran International đưa tin giai đoạn mới của cuộc đối đầu Iran – Mỹ có thể được định đoạt bởi sức bền kinh tế của mỗi bên. Thay vì những kịch bản trên chiến trường, giới chức hai nước đang theo dõi sát sao mức độ chịu đựng các lệnh trừng phạt và sự biến động của thị trường. Nếu giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao gây sức ép lên Tổng thống Donald Trump, thì tình trạng thảm họa của nền kinh tế Iran cũng có thể buộc Tehran phải nhượng bộ trước các yêu cầu từ phía Washington.
Phát biểu trước giới truyền thông vào ngày 30/4/2026, Tổng thống Trump khẳng định nền kinh tế Iran đang ở trong tình trạng vô cùng tồi tệ. Ông cho biết phía Mỹ sẽ quan sát xem Tehran có thể cầm cự được bao lâu trước thực tế này. Trong khi các chính trị gia tập trung vào những thông điệp khẳng định vị thế, người dân Iran bình thường chỉ quan tâm đến việc cải thiện chất lượng sống vốn đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các lệnh phong tỏa và trừng phạt.
Theo giáo sư Ali Asghar Zargar tại Tehran, tình hình hiện tại mang tính nguy hiểm tương đương với một cuộc chiến tranh. Ông chia sẻ trên trang Fararu rằng dù con đường đối thoại vẫn chưa hoàn toàn đóng lại, nhưng sự mong manh của nó có thể dẫn đến xung đột nếu ngoại giao thất bại. Giáo sư này ví trạng thái ngoại giao hiện nay như một “van an toàn”, giúp làm chậm tiến trình trượt vào một cuộc đối đầu quân sự trực diện giữa hai quốc gia tại khu vực Trung Đông.
Nguy cơ từ sự bế tắc ngoại giao và nút thắt Hormuz
Sau khi thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần kết thúc vào ngày 22/4/2026, các nỗ lực nối lại đàm phán vẫn chưa mang lại kết quả rõ rệt. Tổng thống Trump đã chủ động gia hạn thời gian thỏa thuận nhằm tạo cơ hội đàm phán, nhưng bầu không khí vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các hoạt động ngoại giao của Iran, nổi bật là các chuyến thăm của Ngoại trưởng Abbas Araghchi tới Pakistan, Nga và Oman, đang thu hút sự chú ý của giới phân tích về khả năng một kịch bản leo thang mới.
Ngày 30/4/2026, căng thẳng tiếp tục được đẩy cao khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cảnh báo về các đòn tấn công mới nhắm vào Tehran. Đáp lại, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định nước này sẽ sử dụng vị thế tại eo biển Hormuz để đẩy lùi ảnh hưởng của Mỹ ra khỏi khu vực. Ông Ghalibaf cho rằng việc kiểm soát khu vực này sẽ đảm bảo một tương lai phát triển bền vững cho Iran và các nước láng giềng mà không cần tới sự can thiệp của Mỹ.
Về mặt tài chính, Tehran đang phải đối mặt với mức tổn thất lên tới 500 triệu USD mỗi ngày do sự phong tỏa từ phía Mỹ tại eo biển Hormuz. Chuyên gia cải cách Abbas Abdi nhận định tình hình hiện tại xoay quanh vấn đề sống còn của quốc gia, yêu cầu một khuôn khổ mới để chấm dứt chiến tranh. Cả hai phía đang duy trì trạng thái “đình trệ chủ động”, nơi áp lực kinh tế ngày càng lớn và bất kỳ một sai lầm nhỏ nào cũng có thể khiến tình hình vượt ra khỏi tầm kiểm soát.
Theo: Báo Dân trí
