Nghị định 365/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều điều kiện đối với hoạt động nhập khẩu gạo từ ngày 1/10/2026. Tuy nhiên, các mặt hàng như gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất được miễn giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh cùng một số nghĩa vụ dự trữ, báo cáo.
- Thanh Hóa chi 90 tỷ mở đường 150m đón cảng biển mới
- Xăng Việt Nam lập đỉnh sáu tháng giữa lúc dầu thế giới giảm
- Những trang sau cơn giông của cô giáo Bình
Ngày 23/9/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký Nghị định 365/2026/NĐ-CP về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Văn bản mới thay thế khung pháp lý được áp dụng từ năm 2018, sau quá trình rà soát những bất cập của Nghị định 107/2018/NĐ-CP. Theo Cục Xuất nhập khẩu, một điểm đáng chú ý là thời gian cấp phép cho doanh nghiệp được rút từ 15 xuống 10 ngày làm việc. Nghị định có hiệu lực từ 01/10/2026 và áp dụng với thương nhân xuất, nhập khẩu gạo trên cả nước.
Trước khi Nghị định 365 được ban hành, hoạt động xuất khẩu gạo thực hiện theo Nghị định 107/2018/NĐ-CP, sau đó được sửa đổi vào đầu năm 2025. Qua thời gian áp dụng, khung quy định cũ bộc lộ những điểm chưa phù hợp, khiến Bộ Công Thương phải tổng kết và rà soát để xây dựng chính sách mới. Nghị định 365 nay bãi bỏ toàn bộ hai văn bản trước đó, đồng thời giảm điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo từ ba xuống hai. Theo quy định mới, doanh nghiệp cần có ít nhất một kho chuyên dùng chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm.
Đáng chú ý, Nghị định 365 tạo một ngoại lệ cho gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất dinh dưỡng. Các nhóm sản phẩm này được miễn giấy chứng nhận, không phải thực hiện yêu cầu dự trữ lưu thông và cũng không phải báo cáo định kỳ như thương nhân thông thường. Ở chiều ngược lại, thương nhân nhập khẩu gạo lần đầu phải thông báo kế hoạch nhập khẩu với Bộ Công Thương. Thời hạn đăng ký được quy định trong vòng 45 ngày kể từ khi nghị định bắt đầu có hiệu lực. Như vậy, cùng lúc điều kiện xuất khẩu được điều chỉnh, hoạt động nhập khẩu cũng được đưa vào cơ chế theo dõi chặt hơn.
Doanh nghiệp gạo đứng trước bài toán thích nghi
Những thay đổi về quy định diễn ra trong lúc ngành gạo đang chịu sức ép về giá. Số liệu được công bố cuối tháng 3/2026 cho thấy sản lượng xuất khẩu tăng 2,3% so với cùng kỳ, nhưng giá trị lại giảm 8,7%. Tính theo mỗi tấn, giá gạo Việt Nam giảm khoảng 57USD so với năm trước. Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho biết xuất khẩu gạo trong ba tháng đầu năm vẫn tăng về lượng nhưng giảm về giá trị. Diễn biến này phản ánh sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các nước xuất khẩu gạo như Ấn Độ, Thái Lan và Pakistan.
Trong bối cảnh giá bán chịu sức ép, yêu cầu thông báo kế hoạch nhập khẩu tạo thêm một bước thủ tục mà doanh nghiệp phải thực hiện. Quy định này đồng thời giúp cơ quan quản lý theo dõi sát hơn tình hình cung cầu của thị trường. Với các doanh nghiệp đang phải ứng phó với biến động giá và cạnh tranh quốc tế, việc thích nghi với quy định mới trở thành yêu cầu song hành với việc duy trì thị trường xuất khẩu.
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Intimex, từng cảnh báo năm 2026 tiếp tục là giai đoạn nhiều thách thức đối với ngành lúa gạo. Theo ông, doanh nghiệp cần thích ứng nhanh với chính sách mới, đồng thời giữ vững thị trường xuất khẩu. Từ 01/10, khi Nghị định 365 chính thức có hiệu lực, các thương nhân sẽ phải vận hành theo những điều kiện mới. Khả năng đáp ứng quy định và thích nghi với thị trường sẽ là bài toán đặt ra cho doanh nghiệp gạo trong chặng đường tiếp theo.
Đỗ vân (tổng hợp)
