Thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran công bố ngày 14/6 đang gây nhiều tranh cãi khi xuất hiện thông tin Tehran có thể nhận lợi ích kinh tế lớn, trong khi Washington khẳng định mọi ưu đãi đều đi kèm điều kiện ràng buộc nghiêm ngặt.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Ông Trump dọa ném bom lại nếu Tehran vi phạm cam kết
- Xe tải Hovo mất lái lao vào nhà dân húc văng xe bán tải tại Thanh Hóa
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
Lợi ích kinh tế tiềm năng làm dấy lên nghi vấn
Thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran được xem là bước đi nhằm hạ nhiệt căng thẳng, với kế hoạch ký biên bản ghi nhớ vào 19/6 và bước vào giai đoạn đàm phán 60 ngày về vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, ngay sau khi được công bố, nhiều thông tin từ truyền thông quốc tế đã khiến dư luận đặt câu hỏi về mức độ nhượng bộ của Washington đối với Tehran trong giai đoạn đầu của tiến trình này.
Một trong những nội dung gây chú ý là khả năng Iran được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ gần như ngay lập tức. Đây là nguồn thu chủ lực của nền kinh tế nước này sau thời gian dài chịu các lệnh trừng phạt. Bên cạnh đó, thỏa thuận còn mở ra khả năng nới lỏng các hạn chế tài chính, giúp Tehran tiếp cận lại nguồn tài sản bị đóng băng tại nước ngoài.
Ngoài ra, một quỹ đầu tư tái thiết quy mô lớn, lên tới 300 tỷ USD, cũng được đề cập nếu hai bên đạt thỏa thuận hạt nhân toàn diện. Nguồn vốn này được cho là đến từ khu vực tư nhân toàn cầu, không phải ngân sách nhà nước. Thông tin này làm dấy lên lo ngại rằng Iran có thể nhận được lợi ích đáng kể trước khi hoàn tất các cam kết then chốt.
Mỹ bác bỏ, nhấn mạnh điều kiện ràng buộc chặt chẽ
Trước các ý kiến chỉ trích, nhiều quan điểm cho rằng Mỹ đang lặp lại cách tiếp cận của thỏa thuận hạt nhân năm 2015, khi nới lỏng sức ép kinh tế để đổi lấy cam kết từ Iran. Điều này càng gây tranh luận khi chính quyền Tổng thống Donald Trump trước đây từng rút khỏi thỏa thuận cũ vì cho rằng chưa đủ chặt chẽ và hiệu quả.
Phản hồi về vấn đề này, Nhà Trắng khẳng định những thông tin lan truyền là chưa đầy đủ hoặc bị diễn giải sai. Các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng mọi lợi ích kinh tế dành cho Iran đều phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tuân thủ các điều khoản trong thỏa thuận. Điều này nhằm đảm bảo không có sự nhượng bộ vô điều kiện trong tiến trình đàm phán.
Theo đó, Iran phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, trung hòa vật liệu đã làm giàu và không gây cản trở hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, phía Iran cho rằng có thể sớm tiếp cận tài sản bị đóng băng, nhưng Mỹ bác bỏ, khẳng định việc thực thi sẽ được giám sát nghiêm ngặt trong thời gian tới.
Lan Phương (tổng hợp)
