Mỹ và Iran lại tấn công nhau quanh eo biển Hormuz, tạo ra bản ghi nhớ vừa ký giữa hai bên trước nguy cơ phá vỡ.
- Áp thấp mới xuất hiện gần Biển Đông sau bão Higos suy yếu
- Giả shipper, đọc đúng tên hàng và giá tiền để lừa chiếm tài khoản ngân hàng
- Xe tải lao xuống vực sâu 20 mét ở Sơn La, hai người tử vong
Đài Aljazeera ngày 27/6 dẫn thông báo từ Iran cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã tấn công các vị trí liên quan Mỹ trong khu vực. Cùng ngày, Bahrain thông báo bị Iran tấn công, tuyên bố lên Tehran.
Hai lỗi khác nhau. Iran tuyên bố cuộc tấn công của IRGC là đáp trả tập kích Mỹ ở một số khu vực phía nam Iran tối đa 26/6, và buộc Washington phải ghi nhớ vi phạm bản ghi. Mỹ cho biết họ tập kích vì IRGC đã tấn công một tàu trên eo biển Hormuz ngày 25/6, cũng là vi phạm bản ghi nhớ.
Chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O. Schuster, giảng dạy quan hệ quốc tế và lịch sử tại Đại học Hawaii – Thái Bình Dương, nói với Thanh Niên: ” Đối với khu vực vùng vịnh Ba Tư, Lực Vệ binh Cách Iran (IRGC) hoạt động độc lập với chính phủ, nhất là khi “Lãnh đạo tối cao” tương ứng Mojtaba Khamenei chưa chính thức được phong Ayatollah (học giả giáo dục cấp nhất cao nhất trong Hồi giáo dòng Shiite – NV), nên chưa có ảnh hưởng rộng rãi ngay trong giới tinh hoa của chế độ”.
Ông Schuster cho rằng IRGC tấn công để thử Mỹ, chứng tỏ sức mạnh và tính độc lập của mình. Washington buộc phải trả lời, nếu không có lời đe dọa trước đó của Tổng thống Trump sẽ thiệt hại nặng nề. Nhưng theo ông, Mỹ đã trả đũa tầm cao, chỉ nhắm vào thành phần đã khơi mào.
Ông Schuster nói thêm: “Tôi tin rằng hạn chế đó chủ yếu là để xoa dịu các chính trị gia trong nước Mỹ, những người muốn chấm dứt xung đột. Sự trả thù của Mỹ phải như chưa phải cảnh báo IRGC không tiến hành các cuộc tấn công tiếp theo. Tôi dự đoán IRGC sẽ đợi vài ngày để xem Mỹ có tiến hành các tấn công trả tiếp theo hay không, và nếu không, họ sẽ tấn công một tàu khác ở một vị trí khác.”
Cuộc đấu này xoay quanh quyền kiểm soát Hormuz. Sau khi ký bản ghi nhớ, hai bên đã đưa ra tuyên bố trái ngược về eo biển. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói tàu qua Hormuz không thu phí. Iran nói quyền quyết định thuộc về họ. Ngày 25/6, IRGC còn nói tàu đi qua lãnh hải Iran hay Oman đều phải phối hợp với Tehran.
Theo bản ghi nhớ, Hormuz mở tạm thời 60 ngày để tàu qua lại, lúc hai bên đàm phán tiếp. Iran cần kiểm soát ở đây vì đó là Bẫy quan trọng trước Mỹ. IRGC không muốn mất lợi thế này.
Trong khi đó, ông Trump đối mặt áp lực trong nước. Ngày 23/6, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu 50-48 thông qua nghị quyết quyết định hạn chế quyền của Tổng thống trong chiến tranh Iran, có một số nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu chống lại ông. Sau khi Nhà trắng gây áp lực, ngày 24/6 Thượng viện bác bỏ nghị quyết. Trước đó, đầu tháng 6, một số hạ nghị sĩ Cộng hòa từng cùng Dân chủ yêu cầu ông Trump đã dừng cuộc chiến tranh Iran.
Bầu cử giữa thời điểm gần đây. Áp dụng sức mạnh với Nhà trắng có thể lớn hơn. Iran có thể tận dụng khoảng thời gian bất lợi này của Mỹ để gây sức ép, giữ ưu thế về tương lai của Hormuz.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
