Cư dân tại 5 “Vùng Xanh” nổi tiếng thế giới đều có những thói quen buổi tối tương đồng như ăn tối sớm, ngủ đủ giấc và dành thời gian cho gia đình. Tuy nhiên, nền tảng dữ liệu làm nên danh tiếng về tuổi thọ của các khu vực này hiện vẫn là chủ đề gây tranh luận trong giới khoa học.
- Việt Nam vươn lên thứ hai Đông Nam Á về năng lực vận chuyển hàng không
- Hai mươi năm trả món nợ ân tình bằng những học bổng
- Triệu tập 28 người liên quan vụ cướp giật tại Tân Huê Viên
Từ đảo Sardinia (Italy), Okinawa (Nhật Bản) đến bán đảo Nicoya (Costa Rica), nhiều nghiên cứu về lối sống đã chỉ ra rằng những cộng đồng có tỷ lệ người sống trên 100 tuổi thường duy trì lịch sinh hoạt buổi tối ổn định và có chủ đích.
Theo bác sĩ Deborah Kado, đồng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lão hóa Stanford (Mỹ), phần lớn dữ liệu về các Vùng Xanh được xây dựng từ những nghiên cứu quan sát cộng đồng, nơi ghi nhận tỷ lệ người cao tuổi khỏe mạnh ở mức bất thường.
Nhà nghiên cứu Dan Buettner – người phổ biến khái niệm “Blue Zones” – cho rằng một trong những yếu tố quan trọng là “down shift”, tức những hoạt động giúp giảm căng thẳng sau một ngày làm việc. Đây cũng là lý do các thói quen buổi tối của cư dân Vùng Xanh liên tục được nhắc đến trong các xu hướng tìm kiếm về sống khỏe.
Khái niệm Vùng Xanh bao gồm 5 khu vực được xác định từ đầu những năm 2000 gồm Sardinia (Italy), Okinawa (Nhật Bản), Ikaria (Hy Lạp), Nicoya (Costa Rica) và cộng đồng Cơ Đốc Phục Lâm tại Loma Linda (Mỹ).
Một nghiên cứu đăng trên American Journal of Lifestyle Medicine năm 2016 nhận định tuổi thọ tại những nơi này không chỉ chịu tác động từ yếu tố di truyền mà còn gắn với chế độ ăn uống, vận động tự nhiên và các mối quan hệ xã hội bền vững.
Buổi tối được xem là một phần trong lối sống đó. Người Ikaria có thói quen nghỉ ngơi hợp lý, cư dân Sardinia dành thời gian trò chuyện cùng bạn bè, còn nhiều người Okinawa tưởng nhớ tổ tiên trước khi đi ngủ như một cách cân bằng tinh thần.
Về chế độ ăn, người Nicoya thường dùng bữa tối nhẹ, người Sardinia và Ikaria tập trung năng lượng vào bữa trưa, trong khi nhiều người Okinawa áp dụng nguyên tắc “hara hachi bu”, dừng ăn khi cảm thấy no khoảng 80%.
Tranh cãi quanh những con số về tuổi thọ
Bên cạnh những nghiên cứu ca ngợi lối sống của Vùng Xanh, chính số liệu về người sống trên 100 tuổi tại các khu vực này cũng đang bị đặt dấu hỏi.
Nhà nhân khẩu học Saul Justin Newman, thuộc Viện Nghiên cứu Lão hóa Dân số Oxford (Anh), cho rằng nhiều thống kê về người trăm tuổi có thể bị sai lệch đáng kể do lỗi quản lý hồ sơ dân cư.
Theo ông, khi Nhật Bản tiến hành rà soát dữ liệu, khoảng 82% trong số 230.000 người từng được ghi nhận trên 100 tuổi thực tế đã qua đời hoặc không còn xác minh được. Tại Hy Lạp, tỷ lệ sai lệch được cho là khoảng 70%.
Nguyên nhân được cho là xuất phát từ sai sót trong giấy khai sinh, khai tử hoặc một số trường hợp người đã mất nhưng vẫn còn tên trong hệ thống để tiếp tục nhận lương hưu.
Nếu các sai số này tồn tại trên diện rộng, nhiều kết luận về tỷ lệ người sống thọ tại các Vùng Xanh có thể cần được đánh giá lại.
Tuy vậy, Dan Buettner cùng nhóm nghiên cứu Blue Zones vẫn bác bỏ nhận định trên và cho rằng cuộc tranh luận về độ tin cậy của dữ liệu vẫn chưa có kết luận cuối cùng.
Các chuyên gia về dinh dưỡng và lão khoa cũng lưu ý rằng, dù những con số thống kê còn gây tranh cãi, các thói quen như ăn tối vừa phải, ngủ đúng giờ, giảm căng thẳng và duy trì kết nối với gia đình vẫn được chứng minh có lợi cho sức khỏe tim mạch, tinh thần và chất lượng giấc ngủ.
Hồng Sơn (tổng hợp)
