Trung Quốc đã đưa tổ máy thứ ba của nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu vào vận hành, hoàn tất giai đoạn một của công trình có đập cao 315 m, mức cao nhất thế giới. Dự án không chỉ tạo thêm điện sạch mà còn được kỳ vọng giúp ổn định lưới điện khi nguồn gió, mặt trời ngày càng tăng.
- Thỏa thuận mới làm thay đổi cán cân năng lượng nhiều phía
- Nghi sạc điện thoại trên giường gây cháy nhà 4 tầng ở Nha Trang
- Mỹ đặt điều kiện nối lại đàm phán với Iran
Tập đoàn China Energy Investment Corp thông báo ngày 31/8 (giờ Bắc Kinh) rằng tổ máy số 3 tại nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu, tỉnh Tứ Xuyên, đã chính thức hòa lưới, nâng số tổ máy vận hành trong giai đoạn đầu lên ba.
Từ khi tổ máy đầu tiên chạy thử hồi tháng 6, nhà máy đã cung cấp khoảng 500 triệu kWh điện sạch cho khu vực kinh tế Tứ Xuyên – Trùng Khánh trong cao điểm mùa hè.
Công trình do Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (PowerChina) và Tổng công ty Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC) thi công trong gần một thập kỷ, tại vùng núi cao thuộc châu tự trị Tạng – Khương A Bá.
Đập Song Giang Khẩu nằm ở thượng nguồn sông Đại Độ, cao 315 m, cao hơn kỷ lục cũ của đập Cẩm Bình I (Jinping-I) 10 m, qua đó trở thành đập cao nhất thế giới. Công trình bắt đầu tích nước từ ngày 01/5, trước khi các tổ máy lần lượt hòa lưới.
Đây là dự án trọng điểm quốc gia, có tổng vốn đầu tư khoảng 36 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 5 tỷ USD. Nhà máy được thiết kế với tổng công suất 2.000 MW, gồm 4 turbine Francis, mỗi turbine công suất 500 MW.
Hồ chứa phía sau đập có dung tích khoảng 2,9 tỷ m³ nước, phục vụ đồng thời phát điện, kiểm soát lũ và điều phối nguồn nước trên lưu vực sông Đại Độ.
Khi cả 4 tổ máy hoàn tất, nhà máy dự kiến sản xuất khoảng 7,7 tỷ kWh điện mỗi năm, đồng thời giúp tăng thêm 6,6 tỷ kWh sản lượng cho các nhà máy thủy điện ở hạ lưu.
Dự án nằm trong chiến lược phát triển thủy điện quy mô lớn mà Trung Quốc theo đuổi nhiều năm qua, song song với mục tiêu mở rộng năng lượng sạch.
Đập khổng lồ và bài toán ổn định lưới điện
Điểm đáng chú ý của Song Giang Khẩu nằm ở vai trò được kỳ vọng vượt ra ngoài việc phát điện. Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào điện gió và điện mặt trời, nguồn thủy điện có thể đóng vai trò điều tiết khi sản lượng tái tạo biến động.
Trả lời Global Times, ông Lin Boqiang, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Năng lượng Trung Quốc tại Đại học Hạ Môn, nhận định ý nghĩa của dự án “vượt xa việc sản xuất điện đơn thuần”. Hồ chứa lớn cho phép tích nước khi nguồn điện dư thừa và tăng phát điện lúc nhu cầu tăng hoặc mùa khô đến, qua đó góp phần bảo đảm nguồn cung và ổn định lưới điện khu vực Tứ Xuyên.
Với chiều cao 315 m, đập tương đương một tòa nhà hơn 100 tầng. Dung tích 2,9 tỷ m³ của hồ chứa cũng lớn gấp nhiều lần hồ Hòa Bình của Việt Nam.
Theo ông Lin, công trình còn cho thấy năng lực của Trung Quốc trong xây dựng các đập siêu lớn, trong điều kiện thi công khắc nghiệt, nhiệt độ thấp và mùa xây dựng hiệu quả ngắn.
Bức tranh thủy điện của Trung Quốc tiếp tục mở rộng. Theo Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, nước này bổ sung 6,03 GW công suất thủy điện trong nửa đầu năm 2026, nâng tổng công suất lắp đặt lên 454 GW. Sản lượng điện đạt 588,6 tỷ kWh.
Những con số này cho thấy thủy điện vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng Trung Quốc, ngay cả khi điện gió và điện mặt trời đang tăng nhanh.
Song Giang Khẩu vì thế không chỉ là một công trình xác lập kỷ lục về chiều cao. Phía sau con đập khổng lồ còn là bài toán cân bằng giữa nhu cầu điện ngày càng lớn và yêu cầu vận hành ổn định một hệ thống năng lượng đang chuyển dịch mạnh sang nguồn tái tạo.
Khi những con đập ngày càng cao để ghìm dòng nước, câu hỏi đặt ra là năng lượng sạch sẽ còn cần bao nhiêu công trình khổng lồ như thế.
Đỗ Vân (tổng hợp)
