Bãi ngao chết hàng loạt, người nuôi đối mặt vụ mùa thất thu

Thanh Hóa – Khoảng 2.000–2.400 tấn ngao tại phường Ngọc Sơn chết hàng loạt, khiến 50 hộ nuôi chịu thiệt hại ngay trước thời điểm thu hoạch.

Theo báo cáo chiều 11/9 của UBND phường Ngọc Sơn và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, sự cố ảnh hưởng 50 trong tổng số 78 hộ đang nuôi ngao trên địa bàn. Số ngao chết có kích cỡ khoảng 150–160 con/kg, với tỷ lệ chết được cơ quan chuyên môn xác định khoảng 80%, trong khi địa phương vẫn chưa hoàn tất thống kê chính xác khối lượng thiệt hại.

Đây không phải lần đầu vùng nuôi ven biển Ngọc Sơn xảy ra sự cố. Tháng 8/2025, khu vực từng ghi nhận một đợt ngao chết quy mô lớn hơn liên quan bão số 3, khi nguyên nhân được xác định là nhiễm ký sinh trùng kết hợp phù sa phủ bãi.

Lần này, sự cố được xác định diễn ra độc lập và xuất hiện sau bão số 4, trong thời điểm mưa lớn kéo dài. Nước ngọt từ thượng nguồn đổ mạnh về hạ du sông Yên, khu vực tiếp giáp các bãi nuôi, làm độ mặn vùng biển thay đổi nhanh.

Địa phương đã đề nghị ngành chức năng phối hợp lấy mẫu để xác định nguyên nhân và kiến nghị cấp trên có chính sách hỗ trợ người nuôi

Số liệu quan trắc cho thấy độ mặn ngày 13/8 còn 25,4 phần nghìn, nhưng đến 28/8 giảm xuống 8,6 phần nghìn, chỉ còn khoảng một phần ba. Trong khi đó, tiêu chuẩn quốc gia quy định độ mặn thích hợp cho nuôi ngao ở mức 20–35 phần nghìn.

Mật độ nuôi cao làm giảm khả năng chống chịu

Ngành nông nghiệp nhận định sự sụt giảm độ mặn là nguyên nhân chính khiến ngao bị sốc môi trường, nhưng kết quả xét nghiệm mẫu nước và mẫu ngao vẫn đang được chờ. Cùng lúc, một yếu tố khác được đặt ra là mật độ nuôi thực tế tại bãi Ngọc Sơn cao hơn đáng kể so với khuyến cáo.

Sản lượng thiệt hại bước đầu ước khoảng 2.000-2.400 tấn.  (Ảnh minh họa: THM).

Mức nuôi an toàn được ngành chuyên môn khuyến cáo khoảng 180–350 con/m2, tùy cỡ giống, trong khi số liệu kiểm tra tại khu vực xảy ra sự cố lên tới 850–880 con/m2. Khi môi trường ổn định, mật độ cao có thể giúp người nuôi tăng sản lượng, nhưng trước biến động đột ngột, lượng ngao dày đặc khiến khả năng chống chịu giảm và thiệt hại dễ lan rộng.

Ông Lê Xuân Hùng, Trưởng phòng Kinh tế phường Ngọc Sơn, cho biết địa phương đã đề nghị ngành chức năng phối hợp lấy mẫu bệnh phẩm để xác định nguyên nhân. Chính quyền cũng kiến nghị cấp trên có chính sách hỗ trợ người nuôi vượt qua khó khăn.

Trong lúc chờ kết quả xét nghiệm, ngành nông nghiệp yêu cầu tạm dừng thả nuôi mới. Những hộ có ngao đạt kích cỡ thương phẩm được khuyến cáo khẩn trương thu hoạch, còn ngao chưa đạt kích cỡ cần san thưa về mật độ an toàn.

Ông Lê Xuân Hùng nhận định “hiện tượng ngao chết đang diễn ra khá phức tạp”. Trong khi nguyên nhân cuối cùng còn chờ kết quả xét nghiệm, sự cố đã cho thấy rủi ro của việc duy trì mật độ nuôi cao khi điều kiện môi trường thay đổi nhanh.

Thanh Hóa hiện có hơn 1.000ha nuôi ngao thương phẩm, sản lượng ước tính khoảng 20.000 tấn mỗi năm. Với quy mô đó, một đợt ngao chết lên tới hàng nghìn tấn không chỉ là khoản thiệt hại của các hộ đang nuôi mà còn đặt ra yêu cầu kiểm soát mật độ và môi trường cho những vụ nuôi tiếp theo.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, sự cố ảnh hưởng 50 trong tổng số 78 hộ đang nuôi ngao trên địa bàn.

Khi kết quả xét nghiệm mẫu nước và mẫu ngao chưa được công bố, câu hỏi về việc mật độ nuôi vượt khuyến cáo có tiếp tục xuất hiện trong các vụ sau vẫn chưa có lời giải.

Lê Toan (tổng hợp)