Một nghiên cứu của các nhà khoa học Canada và Anh cho thấy kết hợp chế độ ăn rất ít năng lượng với tập luyện có giám sát giúp 54% người trẻ mắc tiểu đường loại 2 đạt tiêu chí thuyên giảm sau 24 tuần, mở thêm hướng kiểm soát bệnh bằng thay đổi lối sống.
- Vụ án máy chủ AI hé lộ những chuyến hàng xuyên biên giới
- Bé trai 15 tuổi lái ô tô tải bỏ đi, camera ghi toàn bộ khoảnh khắc
- Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chương trình, giảm áp lực học tập
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Đại học McGill (Canada) và Đại học Leicester (Anh), công bố trên The Lancet Regional Health – Americas. Nhóm nghiên cứu theo dõi 96 người trưởng thành 18-45 tuổi, đều bị béo phì và mắc tiểu đường loại 2 khởi phát sớm, trong thời gian 24 tuần.
Trong 12 tuần đầu, nhóm can thiệp sử dụng khẩu phần 800-900 kcal mỗi ngày, kết hợp hai buổi tập có giám sát và một buổi tự tập mỗi tuần. 12 tuần tiếp theo tập trung duy trì cân nặng, trong khi nhóm đối chứng tiếp tục được chăm sóc theo quy trình y tế thông thường.
Tiểu đường loại 2 từng thường gắn với tuổi trung niên, song số người dưới 45 tuổi mắc bệnh đang tăng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Bệnh viện Nội tiết Trung ương cũng ghi nhận xu hướng gia tăng đái tháo đường type 2 ở người trẻ.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì thuộc Viện Dinh dưỡng Quốc gia, ước tính thế giới hiện có khoảng 589 triệu người trưởng thành 20-79 tuổi đang sống chung với bệnh.
Việc giảm cân để đưa tiểu đường loại 2 vào trạng thái thuyên giảm không phải hướng tiếp cận mới. Một nghiên cứu công bố trên The Lancet năm 2017 (thử nghiệm DiRECT), do giáo sư Michael Lean đồng chủ trì, từng cho thấy giảm cân đủ nhiều trong 5 năm đầu phát hiện bệnh có thể giúp người bệnh cải thiện đáng kể tình trạng sức khỏe.
Điểm đáng chú ý ở nghiên cứu mới là chế độ ăn rất ít năng lượng được thực hiện đồng thời với chương trình tập luyện có bài bản. Cách kết hợp này hướng tới việc vừa giảm mỡ vừa duy trì khối cơ, qua đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết lâu dài thay vì chỉ tập trung vào con số cân nặng.
Hiệu quả cần đi cùng giám sát
Sau 24 tuần, 54% người tham gia nhóm can thiệp đạt tiêu chí thuyên giảm, với khả năng đạt kết quả này cao hơn khoảng 21 lần so với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây là “thuyên giảm”, không đồng nghĩa với “chữa khỏi”.
Một người có HbA1c dưới 6,5% và không cần thuốc trong 12 tuần vẫn có thể tăng lại đường huyết nếu cân nặng trở lại hoặc những yếu tố nguy cơ khác thay đổi. Vì vậy, kết quả nghiên cứu không nên được hiểu là người bệnh có thể tự áp dụng chế độ ăn khắc nghiệt để thay thế điều trị.
Mức 800-900 kcal mỗi ngày trong 12 tuần đầu được nhóm nghiên cứu xem là ngưỡng năng lượng rất thấp và chỉ nên thực hiện với sự theo dõi của nhân viên y tế. Người mắc tiểu đường không nên tự nhịn ăn, cắt giảm mạnh khẩu phần hoặc tự ý ngừng thuốc hạ đường huyết và thuốc huyết áp.
Nghiên cứu vì thế mở ra thêm một hướng kiểm soát tiểu đường loại 2 ở người trẻ, nhưng hiệu quả chỉ đi cùng sự giám sát phù hợp. Giữa thuyên giảm và khỏi bệnh vẫn có một khoảng cách, đòi hỏi người bệnh thay đổi lối sống dựa trên hướng dẫn y tế thay vì tự áp dụng một công thức giảm cân.
Lê Toan (tổng hợp)
