Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí Nutrition & Diabetes cho thấy chế độ nhịn ăn gián đoạn 16:8 có thể giúp giảm cân, nhưng bằng chứng về khả năng cải thiện đường huyết, huyết áp và cholesterol vẫn chưa đủ rõ ràng.
- Giá dầu thế giới áp sát đỉnh, xăng trong nước chờ kỳ điều hành mới
- Động đất mạnh làm gián đoạn nhiều hoạt động tại Panama
- Những giao dịch chuyển khoản cần được kiểm chứng từ tài khoản nhận tiền
Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu của 124 người từ 5 công trình trước đó, với thời gian theo dõi từ 3–6 tháng và sự hỗ trợ của ứng dụng điện thoại để ghi lại giờ ăn cùng hình ảnh bữa ăn. Trong số này, 95 người thực hiện chế độ ăn giới hạn thời gian theo các khung 8, 10 hoặc 12 giờ mỗi ngày, còn 29 người thuộc nhóm đối chứng.
Trước khi tham gia nghiên cứu, những người được theo dõi thường ăn uống trong khoảng thời gian ít nhất 14 giờ mỗi ngày. Sau can thiệp, nhóm áp dụng chế độ ăn giới hạn thời gian đã thu hẹp khoảng ăn uống trung bình khoảng 4 giờ, nhưng những thay đổi về các chỉ số chuyển hóa không đồng đều.
Giảm cân chưa đồng nghĩa với cải thiện sức khỏe chuyển hóa
Nhịn ăn gián đoạn không phải phương pháp mới. Với chế độ 16:8, người áp dụng ăn trong 8 giờ và nhịn ăn trong 16 giờ còn lại, chẳng hạn dùng bữa từ 10h đến 18h. Cách này được nhiều người quan tâm vì không yêu cầu đếm calo hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm, mà chủ yếu giới hạn thời gian ăn trong ngày.
Tại Việt Nam, phương pháp này thường được chú ý trở lại sau các kỳ nghỉ lễ, khi nhiều người muốn kiểm soát cân nặng. Trước nghiên cứu mới, một số công trình từng ghi nhận khả năng nhịn ăn gián đoạn giúp cải thiện huyết áp, cholesterol và đường huyết, nhưng kết quả giữa các nghiên cứu chưa thống nhất. Việc tổng hợp dữ liệu từ nhiều công trình nhỏ nhằm góp phần đánh giá rõ hơn những lợi ích còn chưa chắc chắn này.
Kết quả phân tích cho thấy nhóm ăn trong khung 8 giờ giảm cân nhiều hơn khoảng 1,7kg so với nhóm ăn trong 12 giờ mỗi ngày và cũng giảm cân nhiều hơn nhóm đối chứng. Tuy nhiên, mức giảm cân giữa nhóm 8 giờ và nhóm 10 giờ không có khác biệt đáng kể.
Đáng chú ý, nghiên cứu chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng rằng nhóm ăn trong 8 giờ cải thiện đường huyết lúc đói, cholesterol HDL, LDL hoặc triglyceride tốt hơn các nhóm còn lại. Nhóm ăn trong 10 giờ ghi nhận mức giảm huyết áp tâm thu lớn hơn nhóm 12 giờ, nhưng kết quả này chưa đủ để khẳng định hiệu quả kiểm soát huyết áp.
Theo tiến sĩ Cheng-Han Chen, chuyên gia tim mạch tại Mỹ không tham gia nghiên cứu, số lượng người tham gia còn hạn chế, thiết kế giữa các nghiên cứu gốc không đồng nhất và thời gian theo dõi ngắn có thể khiến những lợi ích chuyển hóa chưa được thể hiện rõ.
Ở Việt Nam, ThS.BS Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng & Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội), cũng nhìn nhận phương pháp này theo hướng thận trọng. Bà cho rằng 16:8 “có thể giúp giảm cân nhờ giảm tổng năng lượng nạp vào cơ thể” trong ngắn hạn, thay vì tạo ra một tác động đặc biệt lên quá trình chuyển hóa.
Khi thời gian ăn bị thu hẹp, lượng năng lượng nạp vào có thể giảm theo, qua đó hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau ở tất cả mọi người. Tiến sĩ Mir Ali tại Mỹ lưu ý những người mắc tiểu đường, từng bị hạ đường huyết, có rối loạn ăn uống, đang mang thai hoặc chuẩn bị mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện chế độ này.
Bác sĩ Dương Thị Phượng cũng từng cảnh báo nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm ở những người nhịn ăn kéo dài mà không được xử trí kịp thời. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp giảm cân cần tính đến tình trạng sức khỏe, thay vì chỉ chú trọng tốc độ giảm cân.
Giảm cân có thể là kết quả dễ nhận thấy của chế độ 16:8, nhưng điều đó chưa đủ để kết luận sức khỏe chuyển hóa đã cải thiện. Những bằng chứng hiện có cho thấy người áp dụng cần nhìn nhận phương pháp này một cách thận trọng và cân nhắc tư vấn chuyên môn khi có yếu tố nguy cơ.
Lê Toan (tổng hợp)
