Phát thải nhiên liệu hóa thạch dự báo lập kỷ lục toàn cầu trong năm 2025

Phát thải nhiên liệu hóa thạch được dự báo tiếp tục tăng và chạm ngưỡng kỷ lục trong năm 2025, theo báo cáo Global Carbon Budget. Xu hướng này làm sâu thêm khoảng cách giữa cam kết Paris và thực tế khi các nền kinh tế lớn chưa giảm phát thải bền vững

Phát thải toàn cầu tăng bất chấp cảnh báo khí hậu gia tăng

Báo cáo Global Carbon Budget công bố ngày 13/11 cho thấy phát thải từ dầu, khí đốt và than có thể tăng khoảng 1,1% so với năm 2024. Lượng phát thải nhiên liệu hóa thạch dự báo đạt mức kỷ lục 38,1 tỷ tấn CO₂ trong năm 2025, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh hơn tốc độ chuyển dịch sang nguồn tái tạo.

Các nhà khoa học đánh giá đây là dấu hiệu cho thấy mục tiêu giữ nhiệt độ Trái đất dưới 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp gần như không còn khả thi. Báo cáo cho biết ngân sách carbon còn lại để duy trì ngưỡng này chỉ khoảng 170 tỷ tấn CO₂ và có thể cạn kiệt trong vòng bốn năm nếu thế giới không giảm phát thải mạnh mẽ.

Giáo sư Pierre Friedlingstein (Đại học Exeter) nhận định mục tiêu 1,5 độ C “về bản chất đã không thể đạt được” do các quốc gia không hành động kịp thời. Điều này đặt thêm áp lực lên Hội nghị COP30 tại Belém, Brazil, diễn ra khi Mỹ – quốc gia phát thải lớn thứ hai – không tham dự.

Dù năm 2025 được dự báo nằm trong nhóm những năm nóng nhất lịch sử, nhiều kế hoạch khí hậu quốc gia vẫn chưa phù hợp với cam kết Paris. Nhà nghiên cứu Glen Peters (CICERO) cho rằng chính phủ các nước cần hành động quyết liệt hơn nữa để đảo chiều xu hướng phát thải tăng trở lại.

Các nền kinh tế lớn ghi nhận diễn biến trái chiều

Tại Trung Quốc, phát thải từ than có dấu hiệu đi ngang nhờ sự mở rộng nhanh của năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định còn quá sớm để khẳng định phát thải của nền kinh tế lớn nhất thế giới đã đạt đỉnh, bởi các tín hiệu chính sách vẫn chưa ổn định.

Tại Mỹ, phát thải từ than tăng 7,5% do giá khí đốt cao khiến các nhà máy điện chạy than quay trở lại vận hành nhiều hơn. Cả Mỹ và Liên minh châu Âu trong năm nay đều ghi nhận tăng phát thải, một phần do nhu cầu sưởi ấm tăng trong mùa đông lạnh hơn dự báo.

Tại Ấn Độ, mức tăng CO₂ thấp hơn những năm trước nhờ mùa mưa đến sớm và năng lượng tái tạo tiếp tục tăng trưởng mạnh. Báo cáo cho biết có 35 quốc gia vừa giảm phát thải vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, con số tăng gấp đôi so với một thập kỷ trước, cho thấy khả năng tách rời phát thải và tăng trưởng đang dần trở thành xu hướng.

Ngoài phát thải nhiên liệu hóa thạch, tổng lượng CO₂ của nhân loại – bao gồm cả phát thải từ sử dụng đất – dự kiến đạt 42,2 tỷ tấn trong năm nay. Con số này thấp hơn so với 2024 nhưng vẫn nằm trong biên độ sai số lớn. Việc giảm phá rừng và số vụ cháy nghiêm trọng tại Nam Mỹ nhờ chấm dứt điều kiện khô hạn do El Niño 2023–2024 đã giúp chỉ số của nhóm phát thải này giảm.

Thách thức lớn cho COP30 và triển vọng giảm phát thải toàn cầu

Diễn biến phát thải tăng trở lại đang khiến COP30 đối mặt bài toán lớn hơn trong việc thúc đẩy các nước thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và thực thi. Việc thế giới chưa đạt tiến độ giảm phát thải phù hợp đặt ra yêu cầu phải tăng tốc đầu tư năng lượng sạch, loại bỏ dần than đá và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chỉ khi các nền kinh tế lớn – đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc, EU và Ấn Độ – cùng chuyển dịch mạnh mẽ, mục tiêu khí hậu toàn cầu mới có cơ hội đạt được. Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị phức tạp và áp lực tăng trưởng kinh tế khiến việc cắt giảm phát thải trở nên khó khăn hơn trong ngắn hạn.

Trong khi đó, nhiều nước đang phát triển tiếp tục kêu gọi hỗ trợ tài chính và công nghệ để đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng. Với mức phát thải dự báo lập kỷ lục vào năm 2025, cộng đồng khoa học lo ngại rằng thế giới có thể bước vào giai đoạn chịu rủi ro khí hậu cao hơn, khi tần suất và mức độ của các hiện tượng cực đoan gia tăng

Theo: tin tức