Kết luận điều tra vụ án “Bầu Đoan” ghi nhận các bị can, gia đình và người liên quan đã tự nguyện nộp hơn 10,7 tỷ đồng cùng 570.000 USD để khắc phục hậu quả. Trong đó có 200.000 USD từng được một cựu Phó chủ tịch tỉnh trả lại.
- Bầu Đoan 11 lần hối lộ 150.000 USD, cựu Bí thư Thanh Hóa bị điều tra riêng
- Đối tượng bị truy nã đặc biệt nguy hiểm sa lưới tại cửa khẩu Mộc Bài
- Hai cựu lãnh đạo Vietcombank bị cáo buộc giúp ‘bầu’ Đoan đấu giá đất
Vụ án bắt đầu từ việc Công ty TNHH Tập đoàn Bất động sản Đông Á trúng đấu giá dự án Khu dân cư Quảng Thành với giá 255 tỷ đồng vào tháng 7/2024. Sau đó, doanh nghiệp bị cáo buộc bán 189/213 lô đất khi dự án chưa đủ điều kiện pháp lý, thu hơn 446 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính hơn 190 tỷ đồng. Từ cuối tháng 8/2025, Công an tỉnh Thanh Hóa lần lượt khởi tố, bắt tạm giam Cao Tiến Đoan, 66 tuổi, cùng nhiều cựu lãnh đạo tỉnh và TP Thanh Hóa. Tổng số bị can trong vụ án được xác định là 15 người.
Điểm đáng chú ý trong kết luận điều tra là các bị can, gia đình và người liên quan đã chủ động giao nộp nhiều khoản tiền để khắc phục hậu quả. Cao Tiến Đoan và gia đình nộp 200.000 USD do ông Nguyễn Văn Thi, cựu Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa, trả lại, cùng 1,3 tỷ đồng khắc phục một phần tiền thuế trốn. Gia đình cựu Bí thư Tỉnh ủy Đỗ Trọng Hưng nộp 150.000 USD; gia đình cựu Chủ tịch tỉnh Đỗ Minh Tuấn nộp 20.000 USD và 1,5 tỷ đồng. Ở cấp thành phố, Lê Anh Xuân, cựu Bí thư Thành ủy TP Thanh Hóa, nộp 3,35 tỷ đồng; gia đình Lê Mai Khanh, cựu Phó chủ tịch thành phố, nộp 3,3 tỷ đồng.
Các khoản tiền được giao nộp còn đến từ những người liên quan quá trình đấu giá, định giá đất và thực hiện dự án. Một số cá nhân nộp lại từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng, trong đó có đấu giá viên Trần Tất Hùng và cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường cũ. Việc nhiều người tự nguyện giao nộp tiền được cơ quan điều tra ghi nhận trong kết luận. Tuy nhiên, động thái khắc phục này không làm thay đổi việc cơ quan chức năng tiếp tục xác định trách nhiệm của từng bị can đối với những hành vi đã xảy ra trong quá trình đấu giá và triển khai dự án Quảng Thành.
Từ những khoản “lại quả” đến số tiền khắc phục
Dòng tiền trong vụ án được đặt trong bối cảnh Đông Á bị cáo buộc lập hai hệ thống sổ sách từ năm 2021 đến 2025 để che giấu doanh thu bán đất, gây thất thoát ngân sách. Sau khi trúng đấu giá Quảng Thành, dù dự án chưa đủ điều kiện, doanh nghiệp vẫn bán 189/213 lô đất, thu hơn 446 tỷ đồng. Lợi nhuận bất chính được xác định hơn 190 tỷ đồng, trong khi thiệt hại ngân sách hơn 63 tỷ đồng. Để dự án được đẩy nhanh đấu giá với mức giá khởi điểm thấp, Cao Tiến Đoan bị cáo buộc đưa tiền cho nhiều cán bộ tỉnh và thành phố, tùy theo vai trò và mức độ hỗ trợ.
Đáng chú ý nhất là khoản 200.000 USD đưa cho ông Nguyễn Văn Thi. Theo kết luận điều tra, sau khi Đông Á trúng đấu giá, ông Đoan mang số tiền này đến nhà ông Thi. Khi biết vụ việc bị xác minh, ông Thi tìm cách liên hệ để hoàn trả. Ông Thi và phía Cao Hoàng Đức, con trai ông Đoan, sau đó giao nhận tiền trên ôtô tại một cung đường vắng. Ông Thi được xác định đã viết giấy nhận tiền với nội dung “ủng hộ đội bóng” và ghi lùi ngày trước thời điểm hoàn trả. Tình tiết này được cơ quan điều tra xem xét trong quá trình đánh giá hành vi của ông Thi.
Tổng số tiền được các bị can, gia đình và người liên quan giao nộp theo kết luận là hơn 10,7 tỷ đồng cùng 570.000 USD. Nếu quy đổi 570.000 USD theo mức 26.000 đồng/USD , số ngoại tệ này tương đương gần 15 tỷ đồng; cộng với 10,745 tỷ đồng tiền mặt, tổng giá trị khắc phục xấp xỉ 26 tỷ đồng. Đây là con số lớn, nhưng việc hoàn trả tiền không đồng nghĩa các bị can đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Theo Luật sư Nguyễn Văn Đồng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, tự nguyện khắc phục hậu quả chỉ là một trong những tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015.
Thực tế, cơ quan điều tra vẫn xác định còn 7,2 tỷ đồng thiệt hại ngân sách chưa được khắc phục. Vì vậy, các bị can không thuộc diện miễn trách nhiệm hình sự theo Nghị quyết 29 của Quốc hội, dù UBND tỉnh Thanh Hóa cho rằng dự án Quảng Thành mang lại hiệu quả và không còn khiếu kiện. Khoảng cách giữa số tiền đã nộp lại và phần thiệt hại chưa được khắc phục cho thấy hậu quả của vụ án chưa thể chỉ nhìn qua số tiền các bị can tự nguyện giao nộp. Trách nhiệm pháp lý cuối cùng vẫn phải được xác định dựa trên vai trò, hành vi và mức độ vi phạm của từng người.
Vụ án cũng cho thấy một dự án bất động sản có thể kéo theo nhiều hệ lụy khi các khâu đấu giá, xác định giá đất, chứng minh năng lực tài chính và bán sản phẩm không được thực hiện đúng quy định. Những khoản tiền được giao nộp có thể góp phần khắc phục hậu quả, nhưng không xóa đi trách nhiệm đối với hành vi bị cáo buộc. Khi hồ sơ chuyển sang giai đoạn truy tố, việc phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân sẽ là cơ sở để xử lý vụ án theo đúng quy định pháp luật.
Đỗ Vân (tổng hợp)
