Biến đổi khí hậu đang khiến các loài chim di cư mất phương hướng, đói khát và suy giảm số lượng nghiêm trọng. Các nhà khoa học cảnh báo: đây có thể là tín hiệu sớm của một cuộc khủng hoảng sinh thái toàn cầu.
- Vỡ hồ chứa nước ở Tuy Phong: Cần làm rõ dự án nằm trên đất rừng hay đất nông nghiệp
- Nước dâng cao trở lại, du khách và người dân Hội An hối hả chạy lụt
- Miền Trung mưa lớn kéo dài, nguy cơ lũ vượt báo động ba
Hàng tỷ cá thể chim biến mất do biến đổi khí hậu
Theo nghiên cứu của Đại học Cornell (Mỹ), kể từ năm 1970 đến nay, đã có khoảng 3 tỷ cá thể chim biến mất khỏi Trái đất, tương đương gần 30% tổng số lượng chim trên hành tinh. Con số này được xem là hồi chuông báo động đỏ cho tình trạng suy thoái sinh học do biến đổi khí hậu gây ra. Giáo sư Andrew Farnsworth – nhà sinh thái học di cư – cho biết khí hậu ấm dần lên đang phá vỡ các chu kỳ di cư vốn duy trì ổn định hàng nghìn năm qua.
Các tín hiệu tự nhiên mà chim dùng để định hướng, như nhiệt độ, gió hay từ trường, đang bị biến đổi bất thường. Điều đó khiến nhiều đàn chim khởi hành quá sớm hoặc quá muộn, dẫn đến tình trạng không tìm được nguồn thức ăn dọc đường. Farnsworth ví von: “Giống như con người đi đường xa mà mọi trạm dừng chân đều đóng cửa.”
Thời tiết cực đoan và cháy rừng ở Bắc Cực cũng khiến môi trường sinh sản bị phá hủy. Loài chim choắt mỏ đỏ, vốn di cư hàng nghìn km từ Bắc Cực đến Nam Mỹ, nay đã suy giảm tới 75% quần thể do mất nơi kiếm ăn và sinh sản. Không chỉ vậy, các mùa bão kéo dài tại Vịnh Mexico khiến hàng loạt loài chim phải bay qua vùng nguy hiểm, làm gia tăng tỉ lệ chết trong khi di cư. Đây là dấu hiệu rõ rệt cho thấy biến đổi khí hậu đang tấn công trực tiếp đến sự tồn tại của chúng.
Hệ lụy sinh thái và kinh tế khôn lường
Sự suy giảm quần thể chim không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học mà còn tác động trực tiếp tới chuỗi sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực. Theo Tổ chức Bảo tồn Chim Quốc tế, khoảng 5% loài thực vật trên thế giới phụ thuộc vào chim để thụ phấn. Khi chim biến mất, quá trình sinh sản của cây bị gián đoạn, kéo theo nguy cơ giảm năng suất cây trồng. Những loại cây thương mại như cà phê, ca cao, hay các loại dược liệu tự nhiên vốn cần sự tham gia của chim trong thụ phấn hoặc phát tán hạt giống cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Ngoài ra, chim đóng vai trò kiểm soát côn trùng tự nhiên. Nếu chúng giảm mạnh, lượng sâu bệnh sẽ tăng lên, buộc con người phải sử dụng nhiều thuốc trừ sâu hơn – dẫn đến ô nhiễm môi trường và giảm chất lượng nông sản. Một số nhà kinh tế cảnh báo, thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra cho các loài chim có thể khiến kinh tế nông nghiệp toàn cầu thiệt hại hàng trăm tỷ USD mỗi năm.
Tác động còn vượt xa phạm vi nông nghiệp. Mất cân bằng sinh thái khiến hệ thống rừng, sông ngòi, thậm chí cả các vùng ven biển bị biến đổi. Chuỗi mắt xích tự nhiên – từ côn trùng, cây trồng đến động vật ăn thịt – đều phụ thuộc vào chim. Vì vậy, khi chim biến mất, con người cũng sẽ phải đối mặt với những biến động khí hậu khốc liệt hơn, mùa màng thất bát và thậm chí là khủng hoảng lương thực trong tương lai.
Con người có thể cứu chim bằng những hành động nhỏ
Trước tình hình này, các nhà khoa học cho rằng con người hoàn toàn có thể giúp các loài chim vượt qua khủng hoảng bằng những hành động nhỏ nhưng hiệu quả. Giáo sư Justin Mann (ĐH Binghamton, Mỹ) cho biết, chỉ riêng việc tắt đèn vào ban đêm tại các tòa nhà cao tầng cũng có thể giúp hàng triệu cá thể chim tránh bị nhiễu hướng bay do ô nhiễm ánh sáng. Bên cạnh đó, người dân có thể đặt máng ăn hoặc bồn nước ở ban công, sân vườn để hỗ trợ chim trong mùa khan hiếm thức ăn.
Các tổ chức bảo tồn cũng khuyến khích trồng thêm cây bản địa, bảo vệ rừng và giảm sử dụng hóa chất trong nông nghiệp. Đây là những biện pháp giúp khôi phục hệ sinh thái tự nhiên – nơi chim có thể sinh sống và tái tạo quần thể. Ngoài ra, việc giảm phát thải khí nhà kính và chuyển sang năng lượng tái tạo cũng đóng vai trò cốt lõi nhằm ổn định khí hậu toàn cầu.
Giáo sư Farnsworth nhấn mạnh: “Cứu chim không chỉ là cứu lấy vẻ đẹp của thiên nhiên, mà là cứu chính hành tinh mà chúng ta đang sống.” Khi mỗi người thay đổi thói quen nhỏ, từ tắt đèn đến bảo vệ cây xanh, đó chính là góp phần giữ lại những cánh chim – biểu tượng của sự sống, tự do và cân bằng sinh thái.
Theo: Dân trí
