TRUNG ĐÔNG – Iran đóng eo biển Hormuz, đe dọa phong tỏa tiếp eo biển Bab el-Mandeb sau khi Mỹ hoàn tất 4 ngày không kích và tái lập lệnh phong tỏa biển, đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh toàn diện.
- Mỹ sửa dự luật trừng phạt Nga, thuế quan tối đa giảm từ 500% xuống 100%
- Ông Trump để ngỏ khả năng tấn công trên bộ nhưng né tránh đưa quân Mỹ
- Mỹ lần đầu dùng xuồng tự sát tấn công quân cảng Iran
Xung đột tái bùng phát vào ngày 15/7, khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đợt không kích kéo dài 7 giờ đã nhắm vào các mục tiêu Iran nhằm suy yếu khả năng nước này đe dọa tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đáp trả bằng các cuộc tấn công vào mục tiêu Mỹ tại Bahrain, Jordan và Kuwait, xé toạc thỏa thuận ngừng bắn tháng 6 vừa qua.
Eo biển Hormuz là nơi 20% tổng lượng dầu thô và khí đốt toàn cầu đi qua mỗi ngày. Iran đã tấn công tàu thuyền ngoài phạm vi kiểm soát của nước này; IRGC tuyên bố đóng cửa eo biển cho đến khi Mỹ dừng các hành động gây hấn.
Ngày 13/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ đảm bảo cho tàu thuyền qua lại và thu phí 20%. Một ngày sau, ông thay đổi lập trường, nói rằng các nước Trung Đông sẽ ký thỏa thuận thương mại và đầu tư lớn vào Mỹ thay vì nộp phí.
Ông Trump đe dọa sẽ đánh sập toàn bộ nhà máy điện và cầu tại Iran trong tuần tới nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận; ông cũng không loại trừ chiến dịch trên bộ và việc chiếm giữ đảo của Iran. Trước hai lần ngừng bắn vào tháng 4 và tháng 6, ông từng đưa ra những cảnh báo tương tự.
Ông Ali Vaez, Giám đốc chương trình Iran tại Nhóm khủng hoảng quốc tế (Bỉ), nói rằng việc liên tục gia tăng sức ép quân sự đến một lúc nào đó có thể vô tình châm ngòi cho một cuộc chiến ngoài ý muốn. Ông Vaez nhận định Iran vẫn có nhiều lý do để quay lại bàn đàm phán vì Tehran cần những gói cứu trợ kinh tế đã thống nhất trong thỏa thuận.
IRGC cảnh báo sẽ đóng toàn bộ các hành lang xuất khẩu năng lượng mang lại lợi ích cho Mỹ và đồng minh. “Việc xuất khẩu năng lượng trong khu vực hoặc được chia sẻ cho tất cả, hoặc sẽ không có ai được hưởng”, IRGC tuyên bố.
Các nhà phân tích cho rằng Iran đang báo hiệu khả năng sử dụng lực lượng Houthi tại Yemen để phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, nơi 10% lượng dầu khí toàn cầu lưu thông và là cửa ngõ kết nối châu Á với châu Âu qua biển Đỏ. Một quan chức Houthi ngày 13/7 đã cảnh báo sẵn sàng đóng cửa eo biển này nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công Yemen, theo Reuters.
Nếu cả hai eo biển cùng bị cắt đứt, nhiều chuyên gia cảnh báo đó sẽ là kịch bản thảm họa cho nguồn cung năng lượng toàn cầu, có thể đẩy giá dầu lên gần 200 USD/thùng. AP nhận định nếu không có giải pháp ngoại giao nhanh chóng, khu vực có thể trượt vào chiến tranh toàn diện.
Đỗ Vân (tổng hợp)
