Sáng 11-3, đề thi học sinh giỏi lớp 12 tại TP.HCM gây tranh cãi khi dùng từ “trưng diện” thay vì “chưng diện” dù được khen ngợi nhờ tính đổi mới.
- Mỹ phá hủy nhiều tàu rải thủy lôi của Iran tại eo biển Hormuz
- Chém bạn nhậu rồi khóa cửa cố thủ trong phòng trọ
- Giá vàng nhảy vọt lên mức cao nhất trong lịch sử giao dịch
Chưng diện và hạt sạn ngôn ngữ trong đề thi mang tính thương hiệu
Đề thi Ngữ văn học sinh giỏi lớp 12 tại TP.HCM lâu nay vẫn được xem là “thương hiệu” của ngành giáo dục thành phố nhờ sự đổi mới và tư duy phản biện sắc bén. Năm 2026, đề thi tiếp tục gây bất ngờ khi đưa vào thử thách giải “Captcha” vốn chỉ quen thuộc trong các thao tác xác minh trên môi trường số. Tuy nhiên, bên cạnh những lời khen về tính sáng tạo, đề thi lại vướng phải lùm xùm xoay quanh một “hạt sạn” về mặt ngôn ngữ.
Cụ thể, tại phần ngữ liệu trích dẫn từ tác phẩm “Ngày xuân nói chuyện con người”, từ “trưng diện” đã được sử dụng thay vì “chưng diện” như thông thường. Một số người bênh vực cách dùng này vì cho rằng “trưng” có nghĩa là bày ra, phô ra, tương tự như trong từ “trưng bày”. Ngược lại, không ít ý kiến phản biện khẳng định đây là một lỗi chính tả cơ bản cần được làm rõ để tránh gây hiểu lầm cho học sinh.
Cuộc tranh luận nổ ra gay gắt trên các diễn đàn giáo dục về việc liệu đây là sơ suất trong khâu biên soạn hay là cách dùng có chủ ý từ văn bản gốc. Nhiều giáo viên và học sinh bày tỏ sự băn khoăn khi một kỳ thi lớn cấp thành phố lại xuất hiện sai sót về chính tả. Việc thẩm định ngữ liệu cho các kỳ thi quan trọng vì thế đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận trong những ngày qua.
Chuyên gia lý giải quy tắc sử dụng từ ngữ chuẩn mực
Theo các cuốn từ điển uy tín như “Từ điển tiếng Việt” do Hoàng Phê chủ biên, từ chuẩn xác phải là “chưng diện”. Từ này mang nghĩa là khoe cái đẹp, cái sang trong cách ăn mặc hoặc trang hoàng để người khác chú ý. Các bộ từ điển dành cho học sinh xuất bản những năm gần đây cũng ghi nhận cách viết này là chuẩn mực nhất và được sử dụng phổ biến trong đời sống.
TS Ngôn ngữ học Đỗ Anh Vũ phân tích rằng sự nhầm lẫn giữa “chưng” và “trưng” rất dễ xảy ra do ý nghĩa của chúng khá gần gũi. “Chưng” thiên về việc cố ý phô trương để khoe, trong khi “trưng” là đặt ở vị trí dễ quan sát nhất sao cho càng nhiều người thấy càng tốt. Dù tiếng Việt chấp nhận cả “chưng bày” lẫn “trưng bày”, nhưng với từ “diện” thì chỉ có “chưng diện” mới phù hợp quy tắc cấu tạo từ.
Đại diện Sở GD&ĐT TP.HCM giải thích rằng ngữ liệu được trích nguyên văn từ văn bản tác phẩm đã đăng tải trên báo chí trước đó,. Trước sự cố này, chuyên gia ngôn ngữ khuyến nghị cần kiểm tra kỹ các từ dễ nhầm lẫn và có chú thích rõ ràng nếu văn bản gốc có cách viết khác biệt,. Dù vậy, đề thi vẫn được đánh giá cao nhờ nỗ lực gắn kết kiến thức văn học với những vấn đề thực tế đời sống.
Theo: Báo Dân trí
