Người Mông dưới núi nứt vẫn chờ nơi ở an toàn

THANH HÓA – Hơn 100 hộ người Mông tại hai bản Xa Lao (Tung) và Ma Hác, xã Trung Lý, vẫn sống dưới chân núi có vết nứt sâu, trong khi các khu tái định cư chưa thể khởi công.

Mùa mưa 2026 bắt đầu, người dân bản Xa Lao tiếp tục lo lắng mỗi khi mưa lớn, sau trận lũ quét năm 2019 từng cuốn trôi nhà cửa và phương tiện. Bản chưa có điện lưới, không có sóng điện thoại, đường vào là lối mòn gập ghềnh qua núi; ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Trung Lý, cho biết địa phương đang phối hợp với các cơ quan chức năng đẩy nhanh thủ tục để dự án tái định cư có thể triển khai trong năm 2026, sau nhiều năm vướng vốn.

Nhiều năm chờ tái định cư

Bản Tung, nay là Xa Lao, cùng bản Ma Hác nằm dưới chân một ngọn núi tại xã biên giới Trung Lý, từng chịu thiệt hại nặng trong đợt mưa lũ năm 2019. Những năm gần đây, trên thân núi xuất hiện các vết nứt sâu, làm gia tăng nguy cơ đất đá đổ xuống khu dân cư.

Để đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm, tháng 7/2022, HĐND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tái định cư cho hai bản, với mục tiêu hoàn thành khu Tung vào năm 2024 và khu Ma Hác vào năm 2025.

Tuy nhiên, kế hoạch không diễn ra như dự kiến. Tháng 10/2024, UBND tỉnh phải công bố tình huống khẩn cấp về sạt lở đất tại khu vực này, trong khi dự án tiếp tục gặp vướng mắc về tổng mức đầu tư.

Tỉnh sau đó rà soát và chuyển dự án sang giai đoạn 2026-2030 theo đề án mới, được phê duyệt ngày 20/1/2026. Theo đề án, khu tái định cư bản Xa Lao được quy hoạch trên diện tích 4,37ha, dành cho 63 hộ dân.

Đến nay, dự án vẫn đang ở bước điều chỉnh dự toán đầu tư và chờ Sở Tài chính thẩm định trước khi có thể khởi công.

Lối vào bản Xa Lao là đường mòn gập ghềnh; nơi đây chưa có điện lưới và sóng điện thoại. (Ảnh minh họa: THM)

Trung tá Lê Đình Sỹ, Đồn Biên phòng xã Trung Lý, người nhiều năm gắn bó với bản Xa Lao, cho biết trận lũ năm 2019 từng cuốn trôi một ngôi nhà và gần 20 xe máy. Sau biến cố đó, người dân “càng sợ hơn” vì những nơi từng được xem là an toàn để tránh trú nay cũng tiềm ẩn nguy hiểm.

Trong khi đó, tổng kinh phí dự kiến cho khu tái định cư Xa Lao khoảng 40,9 tỷ đồng, phục vụ 63 hộ, tương đương hơn 600 triệu đồng mỗi hộ. Nhưng với những gia đình vẫn chưa có điện lưới, không có sóng điện thoại và đang sống dưới chân núi có vết nứt, khoản kinh phí trên vẫn chưa trở thành những căn nhà an toàn ngoài thực địa.

Mùa mưa năm nay rồi sẽ qua, nhưng người dân Xa Lao vẫn chưa biết phải chờ thêm bao nhiêu mùa mưa nữa để có thể rời khỏi nơi luôn tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở.

Minh Tâm (tổng hợp)