Chuyển đổi số và liên kết chuỗi đang trở thành yêu cầu bắt buộc để HTX nâng chuẩn sản xuất, minh bạch dữ liệu và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đây là nền tảng giúp HTX Việt Nam mở rộng thị trường và tiếp cận hiệu quả hơn tại châu Âu
- Mưa lớn gây sạt lở trên cao tốc Huế – Đà Nẵng
- Vụ quả đồi đổ ập giữa trời nắng: Thiên tai bất thường hay hậu quả của mất rừng?
- Bão vào TP.HCM tăng tần suất: 3 cơn bão trong 18 năm, nguy cơ bão số 16
HTX cần chuẩn hóa sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế
Theo Liên minh HTX Việt Nam, cả nước hiện có hơn 36.000 HTX hoạt động. Gần 60% trong số này thuộc lĩnh vực nông nghiệp, nhưng chỉ 37% áp dụng VietGAP và 3–5% triển khai sản xuất hữu cơ. Tỷ lệ HTX đạt GlobalGAP còn thấp, cùng với năng lực chế biến sâu hạn chế khiến nhiều đơn vị khó tiếp cận thị trường khó tính.
Dữ liệu cho thấy các yêu cầu về quản lý chất lượng như HACCP hay ISO 22000 vẫn chưa được triển khai đồng bộ. Điều này khiến HTX chưa đủ hồ sơ pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Một trong các rào cản lớn nhất nằm ở hạn chế chuyển đổi số. Nhiều HTX vẫn dùng sổ sách thủ công, thiếu nhật ký điện tử và không có mã QR truy xuất nguồn gốc. Việc thiếu nền tảng công nghệ khiến quá trình lưu trữ và minh bạch dữ liệu gặp khó, trong khi đây là điều kiện bắt buộc khi xuất khẩu nông sản sang EU.
Tại Cà Mau, ông Huỳnh Chí Nguyện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết tỉnh hiện có 609 HTX với hơn 34.800 thành viên và gần 1.500 tổ hợp tác. Các HTX tạo việc làm thường xuyên cho hơn 12.200 lao động, thu nhập khoảng 50 triệu đồng/người/năm. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất vẫn là khả năng tiếp cận công nghệ và chuyển đổi số, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị gia tăng của sản phẩm.
Ông Nguyện nhấn mạnh HTX cần “lực đẩy tri thức”, bao gồm kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn từ các mô hình thành công. Việc chuẩn hóa quy trình và triển khai truy xuất nguồn gốc là điều kiện bắt buộc khi hướng đến thị trường châu Âu.
Chuyển đổi số là nền tảng để minh bạch chuỗi cung ứng
Theo bà Vũ Thị Khắc, chuyên gia Viện Khoa học Công nghệ và Môi trường (Liên minh HTX Việt Nam), HTX muốn khai thác hiệu quả thị trường EU phải dựa vào ba trụ cột chiến lược.
Trụ cột đầu tiên là chuẩn hóa sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế. Bà Khắc cho rằng không thể tiếp cận thị trường EU nếu thiếu truy xuất nguồn gốc minh bạch, vùng sản xuất đạt GlobalGAP hay chuỗi chế biến tuân thủ HACCP/ISO 22000. Những tiêu chuẩn này đảm bảo an toàn, minh bạch và phù hợp với yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt của EU.
Trụ cột tiếp theo là ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. IoT được dùng để giám sát vùng nuôi, blockchain hỗ trợ lưu trữ dữ liệu, nhật ký điện tử và mã QR giúp minh bạch thông tin. Những công nghệ này hỗ trợ HTX quản trị chuỗi cung ứng, kiểm soát rủi ro và tạo lòng tin với đối tác EU. Chuyển đổi số còn tạo bộ hồ sơ sản phẩm đáp ứng các bước kiểm định khắt khe.
Trụ cột thứ ba là liên kết chuỗi giá trị giữa HTX với doanh nghiệp xuất khẩu, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế và Liên minh HTX Việt Nam. Liên kết giúp hình thành vùng nguyên liệu lớn, chia sẻ hạ tầng chế biến, giảm chi phí chứng nhận và nâng cấp chất lượng sản phẩm. Cách làm này hỗ trợ HTX quy mô nhỏ cùng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Dư địa thị trường EU còn lớn nhưng cạnh tranh ngày càng cao
Hiện tỷ trọng nông sản Việt Nam trong tổng nhập khẩu của EU vẫn dưới 1%, cho thấy dư địa mở rộng còn lớn. Tuy nhiên, thị trường này chỉ chấp nhận sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận chất lượng và minh bạch dữ liệu.
Trong bối cảnh tiêu chuẩn EU ngày càng siết chặt, HTX cần tập trung xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cấp thương hiệu và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số được xem là nhiệm vụ cấp thiết để nâng khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu
Theo: VOV
