Cựu viện trưởng pháp y tâm thần bị đề nghị đến 17 năm 9 tháng tù

Ngày 14/9, Viện Kiểm sát nhân dân TP Đồng Nai đề nghị mức án 16 năm 6 tháng đến 17 năm 9 tháng tù đối với ông Bùi Thế Hùng – cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa – về ba tội danh liên quan đến giám định tâm thần sai sự thật. Trong hơn 6 năm đứng đầu cơ quan có nhiệm vụ xác định tình trạng tâm thần của người phạm tội, ông Hùng bị cáo buộc đã tham gia làm sai lệch nhiều hồ sơ, kết luận giám định.

Sáng 14/9, tại TAND TP Đồng Nai, đại diện Viện KSND cùng cấp công bố bản luận tội đối với 42 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa và Trung tâm Pháp y khu vực Tây Nguyên.

Ông Bùi Thế Hùng (65 tuổi) bị đề nghị 16 năm 6 tháng đến 17 năm 9 tháng tù. Người kế nhiệm ông là Lê Văn Hùng (55 tuổi) bị đề nghị 15 năm 6 tháng đến 16 năm tù. Cựu Giám đốc Trung tâm Pháp y khu vực Tây Nguyên Trần Văn Thành (61 tuổi) bị đề nghị 3-4 năm tù, cùng về tội nhận hối lộ.

Tại tòa, ông Bùi Thế Hùng thừa nhận nhiều lần nhận tiền nhưng cho rằng bản thân không vì tiền mà cố ý làm sai lệch kết luận giám định. Vụ án được xác định diễn ra từ tháng 1/2016 đến tháng 6/2024.

Vụ án bắt đầu được làm rõ từ giữa năm 2024, khi cơ quan điều tra bắt giữ hàng loạt lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng của Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa.

Theo cáo trạng, trong hơn 8 năm, các bị cáo đã ban hành 26 kết luận giám định tâm thần và 3 hồ sơ bệnh án sai sự thật, liên quan 29 vụ đưa, nhận, môi giới hối lộ.

Riêng ông Bùi Thế Hùng, trong thời gian làm Viện trưởng giai đoạn 2016-2022, đã tham gia 18 hội đồng giám định. Ông cùng đồng phạm nhận hơn 1,2 tỉ đồng để ban hành 18 kết luận sai, cá nhân hưởng lợi 270 triệu đồng. Ông còn bị cáo buộc môi giới hối lộ 250 triệu đồng trong một trường hợp khác.

Người kế nhiệm Lê Văn Hùng, giữ chức giai đoạn 2022-2024, cùng đồng phạm nhận hơn 1,8 tỉ đồng, cá nhân hưởng lợi 568 triệu đồng và ký 17 kết luận sai. Có trường hợp hội đồng do ông Hùng chủ trì vẫn kết luận “mất khả năng nhận thức” dù biết người được giám định không mắc bệnh tâm thần.

Khi kết luận giám định có thể thay đổi số phận một con người

Đáng chú ý, số tiền được dùng để “chung chi” chỉ từ 20 triệu đến 700 triệu đồng, nhưng hệ quả pháp lý có thể kéo dài nhiều năm. Theo cáo trạng, những khoản tiền này được dùng để đổi lấy kết luận giúp người phạm tội thoát án tù hoặc chỉ phải chữa bệnh bắt buộc.

Cựu Giám đốc Trung tâm Pháp y khu vực Tây Nguyên Trần Văn Thành tại phiên tòa.
(Ảnh minh họa:THM)

Trao đổi với báo Tiền Phong, Tiến sĩ, Luật sư Ngô Ngọc Diễm nhận định vụ án không phải sự việc đơn lẻ mà phản ánh một dạng sai phạm có tính hệ thống. Theo ông, khó có cá nhân nào thao túng cả một viện chuyên môn đầu ngành nếu bộ máy giám sát không có lỗ hổng.

Vị chuyên gia cũng cho rằng đây là khoảng trống cần được bổ sung trong quy định về tố tụng hình sự và giám định tư pháp.

Một luật sư khác từng lên tiếng rằng nhiều gia đình có nhu cầu giám định thật cho người thân nay không biết nên tin vào đâu. Sau bê bối, ngay cả những kết luận đúng cũng có nguy cơ bị nghi ngờ là “chạy” được.

Với vai trò người ký duyệt cuối cùng, hai cựu viện trưởng được xác định giữ vị trí quan trọng trong chuỗi sai phạm kéo dài gần một thập kỷ. Vụ án vì thế không chỉ đặt ra trách nhiệm của từng bị cáo trước pháp luật, mà còn cho thấy yêu cầu phải bịt những khoảng trống trong hoạt động giám định tư pháp.

Khi kết luận về tình trạng tâm thần có thể tác động trực tiếp đến số phận một con người, niềm tin vào sự công bằng của hoạt động giám định càng cần được bảo vệ bằng những quy trình chặt chẽ và sự giám sát thực chất.

Đỗ Vân (tổng hợp)