Thừa Thiên Huế – Khu biệt thự rộng 450 m2 của gia đình Ngô Đình Cẩn dù được xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1993 nhưng vẫn đang trong tình trạng đổ nát. Hiện trạng khu di tích tại phường An Cựu bộc lộ nhiều hạng mục hư hỏng và thiếu vắng hiện vật trưng bày sau 31 năm công nhận.
- Kiến trúc và lịch sử tòa nhà Ngân hàng Nhà nước tại TP HCM
- Đền Cao An Phụ và tượng đài Trần Hưng Đạo lưu dấu hào khí Đông A trên núi An Phụ
- Du khách Australia tìm thấy năng lượng tích cực và sự bình yên tại Việt Nam
Lịch sử hình thành và giá trị kiến trúc đặc trưng của biệt thự hai tầng rộng 450 m2
Khu biệt thự hai tầng với diện tích khoảng 450 m2 này vốn nằm trên khuôn viên đất rộng hơn 8.000 m2 tại phường An Cựu. Theo tài liệu lịch sử, khu đất ban đầu thuộc sở hữu của ông Bát Tấn, sau đó được bán lại cho quan triều Nguyễn là ông Bùi Duy Tín. Đến năm 1956, dưới sức ép từ Ngô Đình Cẩn, chủ sở hữu tiếp theo là thương nhân Lý Lâm Tinh buộc phải chuyển nhượng toàn bộ tài sản này. Ngô Đình Cẩn đã cho xây dựng biệt thự, nhà thủy tạ và hồ bán nguyệt để làm nơi nghỉ ngơi, đồng thời chỉ đạo việc đàn áp những người cách mạng bị giam giữ tại khu vực di tích Chín Hầm.
Về kiến trúc, công trình mang đậm dấu ấn phong cách triều Nguyễn với hệ thống rồng và chim phụng hoàng đắp nổi bằng sành sứ trên mái. Các thanh xà đỡ mái hiên cũng được khảm sành sứ tinh xảo, thể hiện kỹ thuật mỹ thuật truyền thống của các nghệ nhân xưa. Hiện nay, trong khuôn viên di tích vẫn còn các loại cây ăn trái như mít và chè được bảo quản, bao bọc lấy tòa biệt thự nằm lọt thỏm giữa rừng cây và nhà dân. Sự kết hợp giữa lối kiến trúc nhà vườn đặc trưng và các chi tiết trang trí tỉ mỉ tạo nên một không gian lịch sử độc đáo nhưng đang dần phai nhạt theo thời gian.
Thực trạng xuống cấp trầm trọng và các biện pháp bảo vệ của Bảo tàng Lịch sử
Ngôi biệt thự rơi vào cảnh hoang phế từ cuối năm 1963 sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm sụp đổ và Ngô Đình Cẩn bị tử hình vào năm 1964. Mặc dù được công nhận là di tích quốc gia từ năm 1993, nhiều hạng mục tại đây vẫn đang xuống cấp nghiêm trọng. Hệ thống cửa bị tháo dỡ, mái ngói vỡ nát khiến nước mưa xâm nhập làm hư hỏng các cấu kiện bêtông. Khu vực tầng một từng bị người dân tận dụng làm nơi nhốt trâu bò, trong khi các bức tường kiên cố giờ đây đã bị rêu mốc bám đen. Suốt hơn 30 năm qua, tầng hai của di tích vẫn luôn trong tình trạng vắng bóng người và hiện vật trưng bày.
Nhằm ngăn chặn tình trạng lấn chiếm, Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế đã lắp đặt cửa sắt và hàng rào thép gai xung quanh di tích trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, các hạng mục quan trọng như nhà thủy tạ và hồ bán nguyệt vẫn tiếp tục hoang phế, cỏ dại mọc um tùm che khuất vẻ đẹp vốn có. Bảng giới thiệu di tích hiện chỉ đặt gần cổng, thiếu các thông tin chi tiết để thu hút khách tham quan tìm hiểu về giá trị lịch sử công trình. Việc chưa có phương án trưng bày hiện vật hay trùng tu toàn diện khiến khu biệt thự 70 năm tuổi này ngày càng tiêu điều. Sự thiếu hụt các hoạt động bảo tồn bền vững đang đẩy di tích vào nguy cơ trở thành phế tích giữa lòng cố đô.
Theo: Báo VnExpress
