Donald Trump: Mỹ có thể giúp tái thiết Iran với 1.000 tỷ USD

Tổng thống Donald Trump cho rằng cần hơn 1.000 tỷ USD để xây dựng lại hạ tầng Iran và đề xuất Mỹ tham gia đổi lấy một nửa lượng dầu mỏ của nước này.

Donald Trump đề xuất kế hoạch tái thiết Iran nghìn tỷ USD

Trong cuộc phỏng vấn với ABC News ngày 09/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những nhận định bất ngờ về tương lai của Iran. Ông cho rằng quốc gia này đang cần một cuộc đại tu hạ tầng toàn diện với quy mô lên tới 1.000 tỷ USD để xây dựng lại hệ thống cầu cống, nhà máy điện và các công trình dân dụng. Theo ông Trump, Mỹ hoàn toàn có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình này để giúp Tehran phục hồi, mở ra một chương mới trong quan hệ giữa hai nước sau nhiều thập kỷ căng thẳng.

Để đổi lấy nguồn hỗ trợ khổng lồ này, nhà lãnh đạo Mỹ nêu phương án Washington sẽ nắm giữ một nửa lượng dầu mỏ của Iran. Ông ví đây như một kế hoạch Marshall dành cho Iran, tương tự như chương trình viện trợ kinh tế mà Mỹ từng thực hiện để giúp Tây Âu tái thiết sau Thế chiến II. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định tính khả thi của phương án này không cao, bởi Iran chắc chắn sẽ phản đối bất kỳ thỏa thuận nào trao quyền kiểm soát tài nguyên dầu mỏ cho phía Mỹ, dù họ đang rất cần nguồn lực tài chính để vực dậy nền kinh tế.

Hiện tại, Mỹ và Iran vẫn chưa có quan hệ ngoại giao chính thức trong gần 50 năm và nền kinh tế Tehran đang chịu tổn thương nặng nề từ các lệnh trừng phạt. Bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến việc Mỹ tham gia tái thiết cũng sẽ phải giải quyết hàng loạt rào cản pháp lý và chính trị phức tạp trước mắt. Giới chuyên gia cho rằng đề xuất của ông Trump dù mang lại một viễn cảnh kinh tế tươi sáng nhưng lại chứa đựng những điều kiện quá ngặt nghèo về chủ quyền mà phía Iran khó lòng chấp nhận trong tương lai gần.

Cảnh báo của Mỹ đối với đồng minh Israel

Song song với các đề xuất kinh tế, ông Trump cũng gửi đi những thông điệp cứng rắn tới đồng minh Israel về vấn đề Iran. Truyền thông Israel đưa tin về sự lo ngại gia tăng trong nội bộ nước này khi Tel Aviv có khả năng phải tự đối đầu với Tehran mà không có sự hỗ trợ từ Mỹ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đã cảnh báo trong một cuộc họp nội các rằng Israel sẵn sàng tấn công đơn phương bất chấp mọi giá giá phải trả, dù ông khẳng định rằng Tel Aviv không hề mong muốn kịch bản xung đột này xảy ra.

Trong các cuộc thảo luận trực tiếp, Tổng thống Trump đã yêu cầu ông Netanyahu phải giữ mức độ kiềm chế trong các hành động đáp trả Iran. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ đang ở rất gần một thỏa thuận hòa bình với Tehran và không muốn thấy bất kỳ sự leo thang nào làm hỏng nỗ lực ngoại giao này. Phía Israel lo ngại rằng sự ưu tiên của ông Trump cho một thỏa thuận ngoại giao có thể khiến Washington phản đối cả những đòn tấn công mang tính biểu tượng của họ, đặt Tel Aviv vào tình thế bị động trong việc bảo vệ an ninh quốc gia.

Sự cứng rắn của Mỹ còn thể hiện qua lời cảnh báo rằng Israel sẽ phải “một mình đối đầu” với Iran nếu các cuộc tấn công của họ dẫn đến một cuộc chiến tranh toàn diện. Phó Tổng thống JD Vance cũng khẳng định trên Fox News rằng ưu tiên hàng đầu của Mỹ là bảo vệ lợi ích của chính mình trong mọi thỏa thuận quốc tế. Điều này đồng nghĩa với việc Israel không thể mặc nhiên trông chờ vào sự can thiệp quân sự của Mỹ nếu họ tự ý đẩy căng thẳng đi quá giới hạn. Những thông tin này buộc giới lãnh đạo Israel phải tính toán lại chiến lược đối phó với Iran một cách thận trọng hơ

Đỗ Vân (tổng hợp)