Huế: Kiến nghị thu hồi Dự án nhà máy xi măng Nam Đông sau 17 năm đắp chiếu

Sở Tài chính Huế cho biết sẽ rà soát, đề xuất thu hồi Dự án nhà máy xi măng Nam Đông 4.400 tỷ đồng vì ngừng triển khai 17 năm qua tại xã Long Quảng.

Hệ lụy 17 năm đắp chiếu của Dự án nhà máy xi măng Nam Đông

Được cấp phép đầu tư từ tháng 1/2008, Dự án nhà máy xi măng Nam Đông do Công ty cổ phần đầu tư xi măng Nam Đông – Việt Song Long làm chủ đầu tư với tổng vốn hơn 4.400 tỷ đồng. Nhà máy khởi công vào tháng 3/2009 với công suất thiết kế 5.000 tấn clinker/ngày và cam kết có sản phẩm sau 26 tháng. Tuy nhiên, sau khi hoàn thiện một số hạng mục cơ bản như nhà điều hành, nhà xe và hàng rào trong năm 2009, dự án này đã rơi vào tình trạng ngừng trệ hoàn toàn. Đến năm 2018, chủ đầu tư từng đưa máy móc trở lại để tái khởi động nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, toàn bộ phương tiện lại được rút đi, để lại hiện trường hoang tàn.

Ghi nhận thực tế cho thấy khối nhà hành chính hai tầng trong khuôn viên nhà máy hiện xuống cấp nghiêm trọng, hệ thống điện nước bị tháo dỡ và tường bong tróc. Việc dự án triển khai giữa khu dân cư rồi bỏ hoang đã gây lãng phí lớn về tài nguyên đất, trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống của 42 hộ dân tại xã miền núi Long Quảng. Nhiều diện tích trước đây là vườn cao su, rừng keo và ao cá của người dân bị thu hồi nay chỉ để cỏ mọc, thậm chí bị người dân tận dụng làm nơi nuôi nhốt gia súc. Chính quyền địa phương xác định tình trạng “đắp chiếu” kéo dài này là nguyên nhân chính khiến người dân rơi vào cảnh thiếu tư liệu sản xuất nông nghiệp.

Hiện nay, hầu hết các hộ dân bị ảnh hưởng là đồng bào Cơ Tu vốn phụ thuộc hoàn toàn vào canh tác rừng và nương rẫy. Khi đất sản xuất bị thu hồi cho dự án nhưng không được đưa vào sử dụng, bà con gặp rất nhiều khó khăn trong việc chuyển đổi ngành nghề để ổn định cuộc sống. Dù người dân từng nhiều lần kiến nghị được canh tác ngắn ngày trên phần đất dự án dang dở, nhưng chính quyền địa phương vẫn gặp khó khăn về pháp lý do đất đã được đền bù và thu hồi. Sự chậm trễ của dự án không chỉ làm mất đi cơ hội phát triển kinh tế vùng mà còn gây ra những hệ lụy lâu dài về an sinh xã hội tại địa bàn.

Phương án thu hồi đất từ Dự án nhà máy xi măng Nam Đông

Theo Sở Tài chính thành phố Huế, Dự án nhà máy xi măng Nam Đông đã trải qua nhiều giai đoạn rà soát và điều chỉnh quy hoạch từ phía Trung ương. Cụ thể, vào năm 2014, đây là một trong chín dự án bị đưa ra khỏi quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam do không triển khai trên thực địa. Đến năm 2021, Thanh tra Chính phủ đã xếp nhà máy này vào danh mục 29 dự án vốn ngoài ngân sách cần rà soát để chấm dứt hoạt động. Mặc dù địa phương từng nhiều lần giải trình để xem xét khả năng tái triển khai, nhưng các chỉ đạo mới nhất yêu cầu phải thực hiện thu hồi theo đúng quy định.

Đại diện Sở Tài chính khẳng định sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để sớm ra quyết định chấm dứt hoạt động đầu tư đối với dự án này. Theo chỉ đạo từ cơ quan chức năng, chủ đầu tư hiện tại sẽ không được tiếp tục sử dụng địa điểm đã phê duyệt để triển khai nhà máy. Việc thu hồi được thực hiện dựa trên cơ sở đánh giá năng lực tài chính và công nghệ của đơn vị đầu tư không đáp ứng được yêu cầu thực tế. Sau khi hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động, diện tích đất này sẽ được rà soát để có phương án sử dụng hiệu quả hơn, tránh tình trạng lãng phí tài nguyên kéo dài.

Chính quyền địa phương và người dân xã Long Quảng đang mong chờ một phán quyết dứt điểm để giải phóng nguồn lực đất đai. Người dân đề đạt nguyện vọng nhà nước chuyển giao dự án cho đơn vị có đủ năng lực hoặc trả lại đất để bà con sản xuất, ổn định đời sống. Các cấp có thẩm quyền đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để xử lý dứt điểm các vướng mắc pháp lý đã tồn tại suốt gần hai thập kỷ. Việc thu hồi dự án được xem là bước đi cần thiết để lập lại trật tự trong quản lý đầu tư và tạo không gian cho các dự án phát triển bền vững hơn tại địa phương.

Theo: Báo Dân trí