Tehran tuyên bố có thể mở rộng vùng cấm hàng hải trên Vịnh Ba Tư nếu Washington tiếp tục các biện pháp gây sức ép kinh tế và phong tỏa hải quân.
- Tìm kiếm người phụ nữ nghi nhảy cầu Nguyệt Viên
- Kẻ cầm đầu đường dây ma túy liên tỉnh sa lưới sau nhiều lần đổi địa bàn
- Ô tô lao xuống mương, vợ chồng U70 tử vong ở Hải Phòng
Ngày 7/9 (giờ Hà Nội), ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết các vụ phóng tên lửa gần đây nhằm vào tàu chiến Mỹ là “lời cảnh báo rõ ràng” gửi tới Washington. Ông nói “thế trận tác chiến đối với các tàu chiến và căn cứ của Mỹ đã được điều chỉnh lại một cách căn bản”, đồng thời cảnh báo Tehran có thể lập vùng cấm trên toàn Vịnh Ba Tư nếu “chiến tranh kinh tế” không dừng lại.
Tuyên bố này được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Rezaei nói về kế hoạch hạn chế hàng hải tại khu vực bên ngoài eo biển Hormuz. Như vậy, phạm vi mà Tehran cảnh báo đã được mở rộng đáng kể, trong bối cảnh đối đầu Mỹ – Iran tiếp tục căng thẳng.
Xung đột giữa hai bên bùng phát từ cuối tháng 2. Đến ngày 13/4, Mỹ dựng tuyến phong tỏa hải quân từ mũi đất phía đông Oman tới biên giới Iran – Pakistan, áp dụng với các tàu ra vào cảng Iran; sau đó, lực lượng Mỹ âm thầm rà phá thủy lôi tại Hormuz và gỡ khoảng 80 quả.
Một lệnh ngừng bắn từng được thiết lập nhưng không kéo dài. Thỏa thuận này sụp đổ vào tháng 7 sau các vụ tấn công tàu thương mại, khiến tình hình quân sự tại khu vực lại rơi vào bế tắc.
Tuần trước, các cuộc tấn công “ăn miếng, trả miếng” tiếp tục diễn ra. Mỹ tấn công ba tàu chở dầu Iran sau khi Tehran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào tàu chiến Mỹ, đánh dấu bước leo thang đáng chú ý bởi trước đó Iran chủ yếu nhắm tới tàu thương mại.
Ngay sau diễn biến này, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố “thời kỳ đáp trả tương xứng đã kết thúc”, đồng thời cảnh báo mọi hành động nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh hơn, dữ dội và đau đớn hơn”.
Ông Rezaei cũng cho biết Iran và Oman dự kiến ký thỏa thuận về một hành lang hàng hải mới qua Hormuz, với Tehran kiểm soát điểm ra vào. Động thái này cho thấy Iran muốn tăng khả năng kiểm soát tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với khu vực.
Hormuz và những tuyên bố trái chiều
Tranh cãi lớn nhất hiện nay nằm ở câu hỏi ai thực sự kiểm soát eo biển Hormuz. Phía Iran khẳng định Hormuz “hoàn toàn đóng cửa” và nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này.
Trong khi đó, một quan chức cấp cao Mỹ nói với Al Jazeera rằng tuyến đường thủy này “hoàn toàn thông suốt”, do Hải quân Mỹ kiểm soát. Quan chức này còn gọi chiến dịch gây sức ép với Iran là “thành công nhất trong lịch sử”, đồng thời cho biết khoảng 20 tàu Mỹ đang phong tỏa và hộ tống tàu thương mại qua Hormuz.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ước tính lượng dầu đi qua Hormuz vẫn ở mức khoảng 9 triệu thùng/ngày. Những tuyên bố đối lập khiến tình trạng kiểm soát thực tế tại tuyến hàng hải này vẫn chưa có lời giải thống nhất.
Nghịch lý cũng xuất hiện trong chính lập luận của Tehran. Ông Rezaei bác bỏ thông tin các lệnh trừng phạt có thể gây nạn đói và nói Iran đã dự trữ đủ lương thực, nhưng đồng thời tiếp tục coi “chiến tranh kinh tế” là nguyên nhân khiến Tehran phải gia tăng sức ép trên biển.
Iran cũng tuyên bố sẽ đưa những tàu “không phối hợp” vào một danh sách trừng phạt riêng, song chưa công bố cụ thể cách thức thực hiện. Đến thời điểm bài viết được thực hiện, chưa có nguồn tin độc lập xác nhận cơ chế cưỡng chế mà Tehran dự kiến áp dụng.
Giữa lúc hai bên đưa ra những khẳng định trái ngược về Hormuz, dòng dầu qua tuyến hàng hải này vẫn là một trong những điểm được quan tâm nhất của cuộc đối đầu Mỹ – Iran.
Lê Toan (tổng hợp)
