Hiệp ước New START, thỏa thuận hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ, hết hạn ngày 5/2/2026 mà chưa có thay thế, đẩy thế giới vào nguy cơ đối mặt cuộc chạy đua vũ trang.
- Đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran: Chuyển địa điểm sang Oman và hy vọng giảm nhiệt căng thẳng
- Người phụ nữ nhiễm cùng lúc 5 loại ký sinh trùng hiếm gặp
- Sầu riêng Việt Nam áp sát thị phần của Thái Lan tại thị trường Trung Quốc
Di sản của cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân
Ký kết năm 2010, New START giới hạn mỗi bên không quá 1.550 đầu đạn hạt nhân triển khai cùng 700 phương tiện mang chiến lược. Hiệp ước này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu bằng cách ngăn chặn các hành động leo thang vũ trang hạt nhân. Đây được coi là thỏa thuận kiểm soát vũ khí song phương cuối cùng còn hiệu lực giữa hai cường quốc.
Cơ chế xác minh của hiệp ước bao gồm 18 cuộc thanh sát hàng năm và trao đổi dữ liệu thường xuyên, tạo ra sự minh bạch đáng tin cậy giữa hai bên. Từ năm 2011 đến 2023, hơn 400 cuộc thanh sát đã được thực hiện, giúp giảm đáng kể nghi ngờ lẫn nhau. Tuy nhiên, từ năm 2023, Nga đã đình chỉ tham gia với lý do căng thẳng địa chính trị liên quan đến xung đột Ukraine.
Ba kịch bản cho tương lai an ninh toàn cầu
Khi hiệp ước chính thức hết hạn, giới chuyên gia dự báo ba kịch bản có thể xảy ra cho an ninh thế giới. Kịch bản khả quan nhất là gia hạn tạm thời thêm một năm theo đề xuất của Nga để có thêm thời gian đàm phán. Ngược lại, kịch bản tồi tệ nhất là việc chấm dứt hoàn toàn các giới hạn hạt nhân sau hàng thập kỷ kiểm soát chặt chẽ.
Việc xây dựng một thỏa thuận đa phương bao gồm cả Trung Quốc là mục tiêu mà phía Mỹ đang hướng tới nhưng gặp nhiều trở ngại lớn. Trung Quốc tuyên bố chỉ tham gia nếu Mỹ cắt giảm đáng kể kho vũ khí hiện có của mình. Nếu không có cơ chế thay thế, nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân mới với chi phí khổng lồ là điều khó tránh khỏi
Theo: Báo Dân trí
